काठमाडौं — आज विश्व रेडियो दिवस विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदै छ। रेडियो, सञ्चार विज्ञ तथा प्रसारकहरूको सहभागितामा विश्वभर विविध कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठन UNESCO (युनेस्को) को अगुवाइमा सन् २०१२ देखि यो दिवस मनाउन थालिएको हो। सन् १९४६ मा राष्ट्रसङ्घीय रेडियो सेवा स्थापना भएको दिनको स्मरणमा दिवस मनाउने गरिएको हो। युनेस्कोले पाँचै महादेशमा डिजिटल प्रसारणमार्फत शैक्षिक सामग्री स्रोतासमक्ष प्रस्तुत गर्ने जनाएको छ।
युनेस्कोका अनुसार सञ्चार माध्यमका रूपमा रेडियोको महत्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्नु, निर्णयकर्ताहरूलाई सूचना पहुँच सुनिश्चित गराउनु, रेडियोको उपयोग प्रोत्साहित गर्नु तथा विश्वभरका प्रसारकबीच अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य सुदृढ बनाउनु यस दिवसको उद्देश्य हो।
रेडियोलाई मानव समाजको विविधतालाई उत्सवका रूपमा मनाउने सशक्त माध्यम मानिन्छ। लोकतान्त्रिक संवादका लागि रेडियो महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा स्थापित छ। विश्वस्तरमा अझै पनि सबैभन्दा धेरै सुनिने सञ्चार माध्यम रेडियो नै रहेको उल्लेख गरिएको छ।
कम लागतमा सञ्चालन गर्न सकिने भएकाले रेडियो दुर्गम क्षेत्र तथा जोखिममा रहेका समुदायसम्म सूचना पुर्याउन प्रभावकारी मानिन्छ। यसले शैक्षिक स्तरको भेदभाव नगरी सार्वजनिक बहसमा सहभागी हुन समान अवसर प्रदान गर्दछ। आपतकालीन सूचना प्रवाह र विपद् उद्धारमा पनि रेडियोको भूमिका महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय पत्रकारिता तथा आमसञ्चार केन्द्रीय विभागका उपप्राध्यापक श्रीराम पौडेलका अनुसार समुदायलाई एकताबद्ध गर्दै सकारात्मक परिवर्तनका लागि संवाद प्रवर्द्धन गर्न रेडियो अद्वितीय रूपमा सक्षम माध्यम हो।
यस अवसरमा जारी सन्देशमा युनेस्कोका महानिर्देशक खालेद एल–एनानीले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को प्रयोग जनहितका लागि उपयोगी ढङ्गले गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै रेडियोले इमान्दारीपूर्वक सूचना प्रवाह गर्न र समुदायलाई जोड्ने कार्यमा सक्रिय रहनुपर्ने बताएका छन्।
विश्व रेडियो दिवसका अवसरमा विभिन्न रेडियो स्टेशनहरूले विशेष कार्यक्रम, विचारमञ्च, प्रतियोगिता, कथा सङ्ग्रह तथा जनचेतनामूलक गतिविधि सञ्चालन गरिरहेका छन्। केही अफ्रिकी मुलुकमा सांस्कृतिक कार्यक्रम, अन्तरक्रिया तथा चलचित्र प्रदर्शनसहित रेडियोको भविष्य र एआईको प्रभावबारे छलफलसमेत गरिने जनाइएको छ।
