चाडपर्वको समयमा मिठाईको माग बढेसँगै बजारमा गुणस्तरहीन तथा मिसावटयुक्त खाद्यवस्तुको जोखिम पनि बढ्ने गरेको छ। विशेषगरी तिहारमा विभिन्न प्रकारका रंगीन मिठाईको बिक्री बढ्ने भएकाले उपभोक्ताले खरिद गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिन्छ।
मिठाईलाई आकर्षक बनाउन प्रयोग गरिने सबै रङ खानयोग्य हुँदैनन्। खाद्यवस्तुमा प्रयोग गर्न अनुमति पाएका रङसमेत तोकिएको मात्रामा मात्र प्रयोग गर्न पाइन्छ। तर कतिपय अवस्थामा मिठाईमा कपडा तथा अन्य औद्योगिक प्रयोजनका लागि बनाइएका अखाद्य रङ प्रयोग हुने गरेको पाइएको छ।
रोडामाइन बी, मालाचाइट ग्रिन र मेटालिन यल्लोजस्ता औद्योगिक रङ स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मानिन्छन्। यस्ता रसायनको सेवनले पाचन प्रणालीमा समस्या ल्याउनुका साथै कलेजो, मिर्गौला र अन्य अंगमा असर पुर्याउन सक्छ। दीर्घकालीन रूपमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या तथा क्यान्सरको जोखिमसमेत बढ्न सक्ने बताइएको छ।
मिठाईमा रङ मात्रै नभई खुवा, घिउ र तेलमा समेत मिसावट हुने जोखिम रहन्छ। बढी नाफा कमाउने उद्देश्यले खुवामा आरारोट, उसिनेको आलु र सुजी मिसाउने तथा कम गुणस्तरको घिउ र तेल प्रयोग गर्ने गरिएको उल्लेख छ। यस्ता खाद्यपदार्थ सेवन गर्दा पेट दुख्ने, वान्ता आउने, पखाला लाग्ने र अपचजस्ता समस्या देखिन सक्छन्।
त्यस्तै, खुला ठाउँमा राखेर बिक्री गरिने मिठाई धुलो, धुवाँ, झिँगा तथा अन्य कीराका कारण दूषित हुन सक्छन्। उत्पादन मिति, प्रयोग गर्न मिल्ने अवधि र सामग्रीको विवरण उल्लेख नगरी बिक्री गरिने मिठाईले उपभोक्तालाई थप जोखिममा पार्ने गरेको छ।
स्वास्थ्यका दृष्टिले अत्यधिक गुलियो, चिल्लो र मसलादार खानेकुराको सेवन पनि उपयुक्त मानिँदैन। विशेषगरी मधुमेह, ग्यास्ट्रिक तथा अल्सर भएका व्यक्तिले खानपानमा बढी ध्यान दिन आवश्यक छ।
उपभोक्ताले मिठाई किन्दा अत्यधिक चम्किलो रङ भएका तथा खुला रूपमा अस्वच्छ ठाउँमा राखिएका परिकारबाट जोगिनुपर्छ। उत्पादन र प्रयोग मिति उल्लेख भएका, सफा तरिकाले प्याक गरिएका तथा विश्वसनीय पसलका खाद्यवस्तु छनोट गर्नु उचित हुन्छ।
खाद्य मिसावट नियन्त्रणका लागि नियमित बजार अनुगमन, प्रभावकारी परीक्षण र दोषीमाथि कारबाही आवश्यक छ। साथै व्यापारीको जिम्मेवारी र उपभोक्ताको सचेतना बढाउन सके चाडपर्वमा हुने खाद्यजन्य जोखिम कम गर्न सकिन्छ।
