काठमाडौं । इरानले होर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्ने तथा मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्व रोक्ने उद्देश्यसहित अमेरिकासमक्ष राखेको सातदिने प्रस्तावको जवाफ पर्खिरहेको छ। यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको प्रस्ताव अस्वीकार गरेको वाल स्ट्रिट जर्नलले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै जनाएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाका क्रममा इरानले कतारी मध्यस्थकर्तामार्फत अमेरिकासमक्ष प्रस्ताव पठाएको थियो। प्रस्तावअनुसार अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमाथिको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने, तेल निर्यातमाथिका प्रतिबन्ध फुकुवा गर्ने तथा क्षेत्रीय मोर्चामा युद्धविरामका लागि सहमति जनाएमा इरानले सात दिनभित्र रणनीतिक होर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्ने जनाएको छ। त्यसपछि आणविक कार्यक्रमसहितका विषयमा वार्ता अघि बढाउने इरानको प्रस्ताव छ।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिकाले प्रस्ताव स्वीकार गरेपछि सातदिने प्रक्रिया सुरु हुने र त्यस अवधिपछि होर्मुजमा सामान्य जल यातायात पुनः सञ्चालन गर्न सकिने बताएका छन्। उनले अमेरिकाले सम्झौताका लागि गम्भीरता देखाएमा जलमार्ग खोल्ने प्रक्रिया अघि बढाउन इरान तयार रहेको बताएका छन्।
तर वाल स्ट्रिट जर्नलले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै ट्रम्पले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गरेको र नोभेम्बरमा हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानमाथि पुनः सैन्य कारबाही अघि बढाउने अपेक्षा व्यक्त गरेको जनाएको छ। यो विवरण भने अमेरिकी अधिकारीहरूको दाबीमा आधारित रिपोर्ट हो।
उता, इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रममा तत्काल कुनै लचकता नदेखाउने संकेत दिएको छ। एक वरिष्ठ इरानी अधिकारीले रोयटर्सलाई इरानको आणविक कार्यक्रमका विषयमा कुनै सहुलियत नदिने बताएका छन्। इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेश्कियानले पनि वार्ताका लागि तयारी रहेको तर धम्की वा जबर्जस्ती स्वीकार नगर्ने बताएका छन्।
यसअघि पनि अमेरिका र इरानबीच कूटनीतिक माध्यमबाट वार्ता अघि बढाउने प्रयास हुँदै आएका थिए। पछिल्लो प्रस्तावले होर्मुज जलमार्ग खोल्ने विषयलाई क्षेत्रीय युद्धविराम र आणविक वार्तासँग जोडेको छ। तर दुवै पक्षका सर्त र अडानबीच रहेको अन्तरका कारण प्रस्ताव कार्यान्वयन हुने वा नहुने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।
