यदि तपाईं एक दिन मात्र इन्टरनेट बिना बस्नुपर्यो भने के गर्नुहुन्छ? हामीमध्ये धेरैलाई केही घण्टा पनि इन्टरनेट नहुँदा बेचैनी हुन थाल्छ, संसारसँगको सम्बन्ध नै टुटेजस्तो महसुस हुन्छ। तर इरानका मानिसहरू भने महिनौँसम्म डिजिटल अन्धकारमा बस्न बाध्य छन्। यस्तो अवस्थाले इन्टरनेट हाम्रो लागि केवल सुविधा होइन, दैनिक जीवनको अनिवार्य आधार बनिसकेको सत्य उजागर गर्छ।
इरानमा फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको राष्ट्रव्यापी इन्टरनेट अवरोधले ५७ दिन पार गर्दै आधुनिक इतिहासकै सबैभन्दा लामो डिजिटल प्रतिबन्धको रूपमा नयाँ रेकर्ड बनाएको छ। इरानमा अचानक लागू गरिएको यो कदम अमेरिका र इजरायल सँगको तनाव र आक्रमणपछिको सुरक्षा रणनीतिसँग जोडिएको मानिन्छ। यद्यपि, युद्ध र आन्तरिक सुरक्षाको नाममा लगाइएको यो प्रतिबन्धले देशलाई गम्भीर डिजिटल र आर्थिक संकटमा धकेलेको छ।
नेटब्लकको तथ्याङ्क अनुसार अवरोधको अवधि १,३४४ घण्टाभन्दा बढी भइसकेको छ, जसले यसलाई विश्वकै सबैभन्दा लामो राष्ट्रव्यापी इन्टरनेट बन्द बनाएको छ। यसको प्रत्यक्ष असर अर्थतन्त्रमा देखिएको छ । हालसम्म करिब १० लाखभन्दा बढी रोजगारी गुमिसकेको अनुमान गरिएको छ भने डिजिटल अर्थतन्त्रमा मात्र अर्बौँ डलर बराबरको नोक्सानी भइसकेको छ। विज्ञहरूका अनुसार कुल आर्थिक क्षति २.५ अर्ब डलरसम्म पुगिसकेको छ, जबकि दैनिक रूपमा करोडौँ डलर बराबरको आम्दानी प्रभावित भइरहेको छ।इन्टरनेट अवरोधले इरानको जनजीवन अस्तव्यस्त बनाएको छ। बैंकिङ सेवा, अनलाइन व्यापार, यातायात नेटवर्क र अन्य अत्यावश्यक डिजिटल सेवा पूर्ण रूपमा ठप्प भएका छन्।
करिब एक करोड मानिसहरू, विशेषतः मध्यम र निम्न आय वर्गका, आफ्नो रोजगारीका लागि स्थिर इन्टरनेटमा निर्भर छन्। तर, निरन्तरको अवरोधले उनीहरूको आम्दानी मात्र होइन, दैनिक जीवन नै संकटमा परेको छ। परिवारका सदस्यसँग सम्पर्क गर्नसमेत कठिन भएको छ भने विदेशी मिडिया र स्वतन्त्र सूचना स्रोतहरूमा पहुँच पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छ।सरकारले वैकल्पिक इन्टरनेट पहुँचलाई समेत कडाइका साथ नियन्त्रण गरेको छ। स्टारलिङ्क जस्ता स्याटेलाइट सेवाहरू रोक्न ‘सैन्य ग्रेड’ जामर प्रयोग गरिएको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका छन्।
यसले देशभित्र सूचनाको प्रवाह पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्ने सरकारी प्रयासलाई देखाउँछ। तर, यस्तो नियन्त्रणले नागरिकको सूचनामा पहुँचको मौलिक अधिकारमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।अप्रिल २१ मा सञ्चारमन्त्री सत्तार हासेमीले उच्च गुणस्तरको इन्टरनेटलाई सार्वजनिक अधिकार भने पनि व्यवहारमा त्यसको पूर्ण विपरीत अवस्था देखिएको छ। निरन्तरको अवरोधले सामाजिक असन्तोष, डर र अनिश्चितता बढाएको छ।
यससँगै, इरान अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा डिजिटल रूपमा अलगिँदै गएको छ भने अमेरिका र इजरायलसँगको कूटनीतिक तनाव पनि झन् गहिरिँदै गएको छ।समग्रमा, लामो समयसम्मको इन्टरनेट अवरोधले इरानलाई केवल डिजिटल रूपमा मात्र होइन, आर्थिक, सामाजिक र कूटनीतिक रूपमा समेत गम्भीर संकटतर्फ धकेलिरहेको स्पष्ट देखिन्छ।
