विराटनगर । कोशी प्रदेशमा बर्सेनि पुरानो खाद्यन्न बाली कोदोको उत्पादनमा गिरावट हुन थालेको छ । कुनै समय गरिबको खानाको रूपमा चिनिएको कोदोको परिकारको महत्त्व पछिल्लो समय बढ्दै गए पनि उत्पादनमा भने गिरावट आएको हो ।
कोशी प्रदेशको कृषि विकास निर्देशनालयका अनुसार यस वर्ष ५७ हजार २७४ हेक्टर जमिनमा कोदो लगाउँदा ८५ हजार ९७२ मेट्रिक टन उत्पादन भएको हो ।
जबकि, गत आर्थिक वर्षमा ५७ हजार ३७५ हेक्टर जमिनमा कोदो लगाउँदा ८७ हजार ३४३ मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो ।
पछिल्लो समय कम हुँदै आएको कोदो खेती संरक्षण गर्नुपर्ने अवस्थामा पुग्न थालेको छ । जसकारण उत्पादन पनि घटेको निर्देशनालयका प्रमुख प्रकाशकुमार डाँगी बताउँछन् ।
कोशी प्रदेशका १४ जिल्लामध्ये खोटाङ र ओखलढुंगामा धेरै कोदो खेती हुने गरेको छ । खोटाङमा यस वर्ष १३ हजार हेक्टर जमिनमा कोदो लगाउँदा २१ हजार ९९७ मेट्रिक टन उत्पादन भएको छ ।
ओखलढुंगामा ७ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा कोदो लगाउँदा १३ हजार मेट्रिक टन उत्पादन भएको निर्देशनालयको तथ्यांक छ ।
कोदोको खेती र उत्पादन घट्दै गए पनि बजार माग भने बढ्दो देखिएको छ । होटल तथा होमस्टेमा ढिँडो पकाउन र मःमः बनाउन प्रयोग हुने कोदो जाँड-रक्सी बनाउनेदेखि बिस्कुट बनाउन पनि प्रयोग हुने गरेको छ ।
तर, खेती र उत्पादनमा गिरावट आएसँगै नेपालमा वार्षिक ८ करोडको कोदो आयात हुने गरेको छ ।
नेपालको चौथो प्रमुख बाली मानिएको कोदोबाली विगतमा विपन्न ग्रामीण समुदायको बाँच्ने आधार थियो तर पछिल्लो समय यो क्रमिकरुपमा विस्थापित हुँदै गएको छ ।
