शरीरमा पानीको कमि हुदा देखिने धेरै रोगमध्ये एक हो मिर्गौलाको पत्थरी ।
मिर्गौलामा विभिन्न रोग लाग्न सक्ने भए पनि धेरैजसो मानिसमा वा धेरै देखिने भनेको मिर्गौलाको पत्थरी हो । मिर्गौलामा ढुङ्गा बने पनि बिरामीलाई थाहा हुने वा कुनै लक्षण नदेखिने हुनसक्छ ।
मिर्गौलामा बनेको ढुङ्गाको आकार सानो हुदा, पिसाबको नली, पिसाबको थैलीमा नअड्किदा यसले कुनै समस्या वा लक्षण देखाउँदैन ।
विराट मेडिकल कलेज तथा शिक्षण अस्पतालका मिर्गौला रोग विशेषज्ञ डाक्टर दीलिपकुमार साहका अनुसार पत्थरीको समस्याले कुनै लक्षण नदेखिने, गम्भीर लक्षण देखिनेदेखि किड्नी फेल गराउन सक्छ ।
मिर्गौलामा बन्ने ढुङ्गाको प्रकार, र ढुङ्गा बस्ने ठाउँ सबैमा फरक हुने हुदा सबैमा फरक फरक लक्षण देखिन सक्ने उनले बताए ।
‘पत्थरीको समस्या भएका कतिपय मानिसमा कुनै समस्या देखिदैन, कतिपयमा भने यसले गम्भीर लक्षण गराउँने तथा समयमा उपचार नगरेमा यसले किड्नी फेल समेत गराउँन सक्छ’, उनले भने ।
पत्थरी मिर्गौलामा मात्र नभई पिसाबको नली, पिसाबको थैली, पिसाबको सानो नलीमा बसेको हुनेहुदा यसको लक्षण ढुङ्गा कत्रो छ, कतिवटा छ र कहाँ छ भन्नेमा निर्भर हुने उनि बताउँछन् ।
‘शरीरमा भएको पत्थरी सानो भएमा अथवा अड्किएन भने व्यक्तिमा कुनै पनि प्रकारको लक्षण देखिदैन’, उनले भने, ‘जसकारण व्यक्तिले आफूमा पत्थरी भएको लामो समयसम्म थाहा नपाउने वा ढुङ्गा आफैँ निस्केर जाने हुन्छ’ ।
तर, पत्थरी पिसाबको थैली वा नलीमा अड्किए एक्कासी अत्यधिक दुखाइ हुने, पिसाबमा समस्या हुने, पिसाब रातो हुने हुन्छ ।
यसबाहेक कोखा अचानक दुख्ने, ज्वरो आउने, पिसाब रोकिनु, पिसाब फेर्न असहज हुनु, ढुखाइ ढाडबाट अगाडि सर्दै जाने जस्ता लक्षण देखिएमा पत्थरी भएको शंका गर्न सकिने उनको भनाइ छ ।
सुरुवाती अवस्थामा रोग निदान गर्न सके सबै बिरामीलाई मिर्गौलाको पत्थरी शल्यक्रियाको आवश्यकता नहुने डा. शाह बताउँछन् ।
ढुङ्गा सानो भएमा पानी धेरै खाँदा ढुङ्गा आफैँ निस्कने हुन्छ । तर, ढुङ्गाको आकार सानो भएपनि गलत ठाउँमा बसेको, पिसाबको नलिमा अड्किएमा शल्यक्रियामार्फत ढुङ्गा निकाल्नु पर्ने हुनसक्छ ।
देखिएका लक्षणलाई नियन्त्रण गरि, ढुङ्गाको आकार र ढुङ्का के कारणले बनेको छ भनेर पत्ता लगाई यसको उपचार गरिने उनले बताए ।
