पूर्वाधारमा लगानी जुटाउन सरकारको नयाँ योजना, एक खर्बको कोष बनाइँदै

शब्द एक्स्प्रेस संवाददाता
मङ्गलबार २७ असोज, २०८३
१ महिनाअघि

पूर्वाधार विकासका लागि आवश्यक ठूलो पुँजी जुटाउन सरकारले एक खर्ब रुपैयाँ अधिकृत पुँजी भएको ‘पूर्वाधार विकास कोष’ स्थापना गर्ने तयारी गरेको छ। परम्परागत सरकारी बजेटमा मात्रै निर्भर हुनुपर्ने अवस्था घटाउँदै स्वदेशी तथा विदेशी लगानी परिचालन गर्ने उद्देश्यले सरकारले नयाँ कोषको अवधारणा अघि सारेको हो।

यसका लागि पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले ‘पूर्वाधार विकास कोष सम्बन्धी कानुनलाई संशोधन र एकीकरण गर्न बनेको विधेयक, २०८३’ को मस्यौदा तयार पारेको छ। प्रस्तावित मस्यौदाअनुसार कोषको अधिकृत पुँजी एक खर्ब, जारी पुँजी ५० अर्ब र चुक्ता पुँजी २० अर्ब रुपैयाँ रहनेछ।

Advertisement

कोषमा नेपाल सरकार, प्रदेश तथा स्थानीय तह, सरकारी संस्थान, बैंक तथा वित्तीय संस्था र अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाको लगानी रहने प्रस्ताव गरिएको छ। पुँजी संरचनामा नेपाल सरकारको ४० प्रतिशत, प्रदेश सरकारको पाँच प्रतिशत, महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका तथा नगरपालिकाको १५ प्रतिशत र गाउँपालिकाको १० प्रतिशत सेयर हिस्सा रहनेछ।

त्यस्तै, सरकारी निगम, कोष, संस्थान तथा अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाको १५ प्रतिशत र निजी क्षेत्रका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको १५ प्रतिशत सेयर हिस्सा प्रस्ताव गरिएको छ।

सरकारले सोह्रौँ योजनाले निर्धारण गरेका आर्थिक विकासका लक्ष्य पूरा गर्न आवश्यक पूर्वाधारमा लगानी बढाउन कोष उपयोगी हुने अपेक्षा गरेको छ। कोषमार्फत वैदेशिक लगानी, सार्वजनिक–निजी साझेदारी, मिश्रित लगानी तथा हरित र जलवायु वित्त परिचालन गर्ने योजना छ।

प्रस्तावित व्यवस्थाअनुसार कोषले सरकारी निकायबाट प्राप्त रकमका अतिरिक्त स्वदेशी तथा विदेशी दातृ संस्थाबाट ऋण र अनुदान लिन सक्नेछ। आवश्यक पुँजी जुटाउन डिबेन्चर तथा अन्य ऋणपत्र जारी गर्ने अधिकारसमेत दिइनेछ। यसले आयोजना निर्माणका लागि वार्षिक बजेट वा सरकारी अनुदानको प्रतीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

कोषले संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको साझेदारीमा छनोट भएका पूर्वाधार आयोजनामा ऋण वा अनुदान लगानी गर्न सक्नेछ। आयोजनाको पहिचान, सम्भाव्यता अध्ययन, निर्माण तथा सञ्चालनका लागि आर्थिक र प्राविधिक परामर्श उपलब्ध गराउने जिम्मेवारी पनि कोषलाई दिने प्रस्ताव छ।

स्थानीय तहको वित्तीय क्षमता विस्तार गर्न स्थानीय तहले जारी गर्ने ऋणपत्रको सुरक्षणमा जमानत उपलब्ध गराउन सक्ने व्यवस्था पनि मस्यौदामा समेटिएको छ। ऋण जमानत, आंशिक ऋण जमानत, भुक्तानी जमानत र तरलता जमानत उपलब्ध गराउन सकिने प्रस्ताव छ। तर, कुनै आयोजनालाई वित्तीय सहयोग दिने निर्णय गर्दा त्यसको सम्भाव्यता, आम्दानी, ऋण तिर्न सक्ने क्षमता र जोखिमको मूल्यांकन गर्नुपर्नेछ।

वातावरणमैत्री र दिगो पूर्वाधारमा लगानी आकर्षित गर्न कोषले हरित ऋणपत्र तथा दिगो पूर्वाधार ऋणपत्रसमेत जारी गर्न सक्नेछ। यसबाट जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण, वातावरण संरक्षण र दिगो सहरी विकाससम्बन्धी आयोजनामा वित्तीय स्रोत जुटाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

कोष सञ्चालनका लागि पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका सचिव वा तोकिएको व्यक्तिको अध्यक्षतामा १० सदस्यीय सञ्चालक समिति गठन गर्ने प्रस्ताव छ। समितिमा विभिन्न मन्त्रालयका सहसचिव, प्रदेश तथा स्थानीय तहका प्रतिनिधि, विषयविज्ञ र निजी क्षेत्रका बैंक तथा वित्तीय संस्थाका प्रतिनिधि रहनेछन्। संस्थाको दैनिक कामकाज सञ्चालन गर्न खुला प्रतिस्पर्धाबाट चार वर्षका लागि प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नियुक्त गरिने मस्यौदामा उल्लेख छ।

कोषको वित्तीय स्थायित्व कायम राख्न खुद मुनाफाको २० प्रतिशत रकम प्रत्येक वर्ष जगेडा कोषमा जम्मा गरेपछि मात्रै सेयरधनीलाई लाभांश वितरण गर्न सकिने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ। संस्थाको अन्तिम लेखापरीक्षण महालेखापरीक्षक वा निजले तोकेको लेखापरीक्षकबाट गराउने प्रावधानसमेत मस्यौदामा राखिएको छ।

प्रस्तावित कोष कार्यान्वयनमा आएमा पूर्वाधार आयोजनाका लागि दीर्घकालीन वित्तीय स्रोत परिचालन, स्थानीय तहको लगानी क्षमता विस्तार र वैकल्पिक वित्तीय उपकरणको प्रयोगमा सहयोग पुग्ने सरकारको अपेक्षा छ।

प्रकाशित समय: बिहिबार २० कार्तिक, २०८३, १४:१०:४७

सम्बन्धित खबर

मधेशका मुख्यमन्त्री यादवको शपथमा प्रमुख दल अनुपस्थित, विश्वासको मत लिन चुनौती

आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
१४ घण्टाअघि

भारतमा तीर्थयात्री सवार गाडी दुर्घटना, एउटै परिवारका नौ जनाको मृत्यु

आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
१४ घण्टाअघि

ट्रम्प प्रशासनको आप्रवासन अभियान तीव्र, अमेरिकामा ६ हजारभन्दा बढी भारतीय पक्राउ

आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
१४ घण्टाअघि

दशौँ राष्ट्रिय खेलकुद नियमित आयोजना गर्ने सरकारको प्रतिबद्धता, प्रधानमन्त्रीद्वारा शुभकामना

आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
१४ घण्टाअघि

एआई क्षेत्रप्रति लगानीकर्ताको आशङ्का बढ्दा अमेरिकी सेयर बजारमा १० प्रतिशत गिरावट

आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
१५ घण्टाअघि

ओलीको आरोप : जेनजी आन्दोलनपछि संविधानविपरीत संसद् विघटन गरियो

शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
१ दिनअघि
प्रधानमन्त्री बालेन भारत भ्रमणमा, कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी विराजभक्त श्रेष्ठलाई
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
मधेशका मुख्यमन्त्री यादवको शपथमा प्रमुख दल अनुपस्थित, विश्वासको मत लिन चुनौती
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
नेटफ्लिक्समा आउँदै अजय देवगनको ‘दृश्यम : द कन्क्लुजन’, नोभेम्बर २७ देखि स्ट्रिमिङ
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
भारतमा तीर्थयात्री सवार गाडी दुर्घटना, एउटै परिवारका नौ जनाको मृत्यु
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
ट्रम्प प्रशासनको आप्रवासन अभियान तीव्र, अमेरिकामा ६ हजारभन्दा बढी भारतीय पक्राउ
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
दशौँ राष्ट्रिय खेलकुद नियमित आयोजना गर्ने सरकारको प्रतिबद्धता, प्रधानमन्त्रीद्वारा शुभकामना
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
एआई क्षेत्रप्रति लगानीकर्ताको आशङ्का बढ्दा अमेरिकी सेयर बजारमा १० प्रतिशत गिरावट
आईतबार ७ मङ्सिर, २०८३
ओलीको आरोप : जेनजी आन्दोलनपछि संविधानविपरीत संसद् विघटन गरियो
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणबाट हवाई मार्गको गाँठो फुक्ने निजी क्षेत्रको अपेक्षा प्रधानमन्त्री
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
दलको पक्षमा लागेर नेताको चाकडी गर्ने कर्मचारीलाई कारबाही गर्ने गृहमन्त्रीको चेतावनी
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
अस्पताल बसेरै बित्यो डाक्टरको कारागारको समय !
शुक्रबार ५ माघ, २०८०
विराटनगरमा हनी ट्रयापको बिगबिगी : एक जनाबाटै ठगिए २५ बढी पुरुष
आईतबार ४ चैत, २०८०
‘बुढेशकाल’ मा जन्मिएका जुम्ल्याहा सन्तान अस्ताए, आफू पनि ६ घण्टा मार्वल स्टोनले थिचिए
शुक्रबार ११ फाल्गुण, २०८०
सुन्दरहरैंचाबाट पाँच लाख रुपैयाँसहित समातिइन् लागुऔषध कारोबारी सुनिता राई
बिहिबार १ चैत, २०८०
रोकिराखेको सिटी सफारीमा ठोक्किँदा मोटरसाइकल चालकको मृत्यु, पक्राउ परे सिटी चालक
बुधबार २८ चैत, २०८०
विराटनगरको पोखरिया मावि एसइई नतिजामा देशभरकै सर्वोत्कृष्ट
मङ्गलबार १५ जेठ, २०८१
कानेपोखरी : अनुमतिबिना ढोका खोलेको भन्दै अध्यक्षले गरिन् कार्यालय सहयोगीलाई निलम्बन
बुधबार १७ माघ, २०८०
मोटरसाइकल दुर्घटनामा कर्मचारीको मृत्यु, विराटनगरमा बिहीबार बिदा
बुधबार २४ माघ, २०८०
स्वास्थ्य मन्त्रालयले माग्यो करारमा कर्मचारी
बुधबार २४ माघ, २०८०
चार सय करोडको लगानीमा विराट क्यान्सर इन्स्टिच्युट सञ्चालनमा
आईतबार २१ माघ, २०८०