भारतमा मेडिकल प्रवेश परीक्षा NEET को प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणले कयौं दिनसम्म देशव्यापी आन्दोलन चर्कियो। लाखौं विद्यार्थी सडकमा उत्रिए, संसददेखि सर्वोच्च अदालतसम्म बहस पुग्यो र परीक्षा प्रणालीको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठ्यो। त्यस घटनाको राजनीतिक प्रभाव यति गहिरो बन्यो कि तत्कालीन शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानमाथि नैतिक जिम्मेवारी लिँदै राजीनामा दिनुपर्ने दबाब समेत सिर्जना भयो। प्रश्नपत्र चुहावटलाई लिएर भारतभर व्यापक छानबिन, गिरफ्तारी र परीक्षा प्रणाली सुधारको बहस अझै जारी छ।
भारतको घटना सेलाउन नपाउँदै नेपालमा पनि त्रिभुवन विश्वविद्यालयको एमबीएस प्रथम सेमेस्टरको प्रश्नपत्र परीक्षा सुरु भएको केवल ६ मिनेटमै सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि नेपालको शिक्षा प्रणालीमाथि पनि गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेको छ।
गत शुक्रबार सञ्चालन भएको एमबीएस प्रथम सेमेस्टर अन्तर्गतको परीक्षाको प्रश्नपत्र ह्वाट्सएपमार्फत सार्वजनिक भएपछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयले घटनाको सत्यतथ्य पत्ता लगाउन प्रा. डा. अच्युत ज्ञवालीको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको छ। समितिलाई घटनाको छानबिन गरी दोषी पहिचान तथा आवश्यक कारबाहीका लागि सिफारिस गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ।
यसैबीच, प्रश्नपत्र बाहिर ल्याउने कार्यमा संलग्न रहेको आरोपमा ‘सुलभ सर’ भनेर चिनिने व्यक्तिसहित दुई जनालाई नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान अघि बढाएको छ।
घटनापछि शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले समेत गम्भीर ध्यानाकर्षण जनाएको छ। साइबर ब्युरोमा उजुरी परेपछि प्रश्नपत्र कसरी बाहिरियो, त्यसमा कसको संलग्नता थियो र सामाजिक सञ्जालमा कसरी फैलाइयो भन्ने विषयमा अनुसन्धान तीव्र पारिएको छ। परीक्षाको मर्यादा, निष्पक्षता र विश्वसनीयता कायम राख्न दोषीमाथि कानुनबमोजिम कारबाही गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको जनाइएको छ।
यो घटनाले भारतको NEET प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणको सम्झना गराएको छ। भारतमा प्रश्नपत्र चुहावटपछि लाखौँ विद्यार्थी प्रभावित भएका थिए भने देशभर आन्दोलन, राजनीतिक दबाब र निष्पक्ष छानबिनको माग चर्किएको थियो। त्यस घटनाले त्यहाँको परीक्षा प्रणालीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको थियो।
नेपालमा पनि अहिले देखिएको घटनाले परीक्षा सुरक्षाको प्रभावकारिता, परीक्षा केन्द्रको निगरानी प्रणाली र प्रश्नपत्रको गोपनीयता जोगाउने संयन्त्रमाथि प्रश्न खडा गरेको छ। अब छानबिन समितिको प्रतिवेदन र प्रहरी अनुसन्धानले यो सामान्य लापरबाही थियो वा संगठित रूपमा गरिएको प्रश्नपत्र बाहिरिने घटना थियो भन्ने स्पष्ट पार्न आवश्यक छ ।
