अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आगामी आर्थिक वर्षका लागि १५ खर्ब डलर रक्षा बजेट प्रस्ताव गरेका छन् । अमेरिकी पत्रिका द वासिङ्टन पोस्टका अनुसार ट्रम्पको प्रस्ताव अमेरिकी कंग्रेसले पारित गरेमा यो इतिहासकै ठूलो रक्षा बजेट हुनेछ ।
युद्ध खर्च बढ्दै जाँदा अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले इरानसँग युद्ध सञ्चालनका लागि मात्रै २०० अर्ब डलरभन्दा बढी बजेट माग गरेको थियो । जसअनुसार ट्रम्प प्रशासनले रक्षा खर्चमा उल्लेख वृद्धि गर्दै गैररक्षा खर्चमा ठूलो कटौती प्रस्ताव गरेको हो । स्वास्थ्य अनुसन्धान, विद्यालदेखि उच्च शिक्षा, नवीकरणीय ऊर्जा तथा जलवायु कार्यक्रम, न्यून आय वर्गका लागि ऊर्जा सहयोग र सामुदायिक विकास कार्यक्रम लगायत विभिन्न शीर्षकमा ७३ अर्ब डलर खर्च कटौती प्रस्ताव गरेका छन् ।
सन् २०२७ को बजेट प्रस्तावले रक्षा खर्चमा ४४ प्रतिशत वृद्धि गर्ने र थप ३५० अर्ब डलर हतियार खरिद तथा रक्षा औद्योगिक आधार विस्तारका लागि स्वीकृति माग गरेको छ । ह्वाइट हाउसले यो लगानीले अमेरिकी सैन्य शक्ति, तयारी र क्षमतालाई विश्वकै सबैभन्दा शक्तिशाली बनाइराख्ने दाबी गरेको छ ।
रक्षा बजेट वृद्धिअन्तर्गत ‘गोल्डेन डोम’ क्षेप्यास्त्र रक्षा प्रणाली, सैनिकको तलबमा ७ प्रतिशत वृद्धि, जहाज निर्माणमा अर्बौं डलर लगानी तथा सैन्य क्षेत्रमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकासका कार्यक्रम समावेश रहेको वासिङ्टन पोस्टले जनाएको छ ।अब, ट्रम्पको प्रस्ताव अनुमोदन हुन अमेरिकी संसदको दुवै सदनबाट पारित हुनुपर्छ । तल्लो सदनमा रिपब्लिकन पार्टीको झिनो बहुमत भए पनि सिनेटमा भने ट्रम्पलाई अफ्ठ्यारो पर्न सक्छ ।
कंग्रेसबाट पारित नै नगराई इरानविरूद्ध युद्धमा होमिएको भन्दै डेमोक्र्याटहरू ट्रम्पको प्रशासनको आलोचना गर्दै आइरहेका छन् । खर्च अत्यधिक भएपछि यसले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन असर पार्ने दाबी गर्दै डेमोक्र्याटहरू ट्रम्पको युद्ध नीति विरूद्धमा उभिने आकलन छ । अमेरिका फेब्रुअरी २८ देखि इरानसँग युद्धमा छ । इरान युद्धमा अमेरिकाको ठूलो परिमाणमा प्रत्यक्ष खर्च भइसकेको अनुमान छ ।
युद्धको पहिलो ६ दिनमै अमेरिकाको ११ अर्ब ३० करोड डलरभन्दा बढी खर्च भएको विवरण त्यतिबेला पेन्टागनका अधिकारीहरूले युएस क्यापिटलमा सांसदहरुलाई गोप्य ब्रिफिङ गरेका थिए । प्रारम्भिक आक्रमणमा एजीएम–१५४ ग्लाइड बमजस्ता महँगा हतियार प्रयोग गरिएको थियो । यसको मूल्यप्रति बम करिब ५ लाख ७८ हजारदेखि ८ लाख ३६ हजार डलरसम्म पर्ने भनिएको थियो । यसले गर्दा युद्धको पहिलो सातामै अर्बौं खर्च भएको थियो ।
त्यसयता अमेरिकाले इरान युद्धमा कति खर्च गर्यो भन्ने रिपोर्ट आइसकेको छैन । यद्यपि पहिलो साताको तुलनामा इरान युद्धमा अमेरिकाको प्रतिदिन खर्च घट्दै गएको आँकलन गरिएको छ । युद्ध सञ्चालनमा मात्रै भएको सिधा खर्च अप्रिल १ सम्ममा ३५ अर्ब डलर भइसकेको अनुमान गरिएको छ ।
त्यसबाहेक ऊर्जा, बजार र दैनिक जीवनमा असर जोड्दा वास्तविक लागत त्योभन्दा धेरै हुनसक्ने देखिएको छ । एक रिपोर्टअनुसार इरानविरूद्धको युद्धमा समग्रमा दैनिक १.४ अर्ब डलर खर्च भइसकेको छ । युद्ध खर्च बढेपछि ट्रम्पले अरब मुलुकहरूबाट त्यो खर्च उठाउने इच्छा समेत राखेका थिए ।
यसअघि अमेरिकाले सन् १९९० को इराक विरुद्धको युद्धमा विभिन्न देशहरूको गठबन्धन नेतृत्व गरेको थियो । सैन्य खर्च भनेर त्यतिबेला जर्मनी, जापान र अरब मुलुकहरूले करिब ५४ अर्ब डलर अमेरिकालाई दिएका थिए । यसैले पनि युद्धमा अमेरिकाले गरेको खर्च अरब मुलुकहरूबाट उठाउन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
तथापि, अहिलेको युद्ध र त्यति बेलाको युद्ध भने फरक छ । यसपालि अमेरिकाले अन्य राष्ट्रहरुसँग छलफल नै नगरी इसराइलसँग मिलेर इरानमा आक्रमण गरेको थियो ।
