विराटनगर । जेन जी आन्दोलनका क्रममा देशव्यापी रूपमा भएका तोडफोड, आगजनी, लुटपाट र सम्पत्तिको क्षतिले बिमा क्षेत्रमा ठुलो दबाब पर्ने देखिएको छ ।
गत सोमबार र मंगलबार संघीय राजधानी काठमाडौँलगायत देशका मुख्य सहरमा भएको आन्दोलनसँगै भएको तोडफोड, आगजनी र लुटपाटका कारण निजी, व्यावसायिक तथा सार्वजनिक सम्पत्तिमा क्षति हुँदा अहिलेसम्मकै सर्वाधिक बिमा दाबी पर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।
तथापि, सरकारी र सार्वजनिक सम्पत्तिको भने बिमा नभएको पाइएको छ ।
जसका कारण राज्यलाई निकै ठुलो आर्थिक भार पर्ने देखिएको छ ।
सिंहदरबार, प्रधानमन्त्री निवास र कार्यालय, राष्ट्रपति भवन, संसद् भवन, मन्त्री निवास, विभिन्न स्थानका प्रहरी कार्यालय, विभिन्न विभाग, प्रदेश सरकार अन्तर्गतका कार्यालय, नगरपालिका, वडा कार्यालयलगायतका सरकारी संरचना बिमाको दायराभित्र नभएकै कारण बिमा दाबीबाट वञ्चित हुने हुँदा राज्यलाई प्रत्यक्ष आर्थिक भार थपिएको छ ।
निजी तथा व्यावसायिक सम्पत्तिको भने विभिन्न कम्पनीमा बिमा गरिएको हुँदा त्यस्ताको क्षतिको आर्थिक बोझ कम हुने छ ।
नेपाल बिमा प्राधिकरणले क्षतिको यथाशीघ्र बिमा दाबी फस्र्योट गर्न बिमा कम्पनीलाई निर्देशन दिइसकेको छ ।
प्राधिकरणले सबै निर्जीवन तथा लघु निर्जीवन बिमकका नाममा परिपत्र जारी गर्दै यस्तो निर्देशन दिएको हो ।
तथापि निषेधाज्ञा र कफ्र्युका कारण बिमा कम्पनीले काम गर्न नसक्दा दाबी र मूल्यांकन नै प्रभावित भएको छ ।
प्राधिकरणले देशका विभिन्न स्थानमा भदौ २३ गतेदेखि उत्पन्न भएको असहज परिस्थितिका कारण बिमितको धनसम्पत्तिमा हुन गएको क्षति र असहजतालाई ध्यानमा राखी सोबाट पर्न सक्ने दाबीलाई यथासम्भव छिटो र सहज ढंगले फर्स्यौट गर्न निर्देशन दिएको छ ।
प्राधिकरणले क्षतिको बिमा दाबी विवरण साप्ताहिक रूपमा (प्रत्येक हप्ता बुधबार) एक्सेल सिटल ढाँचामा गुगल फाराममार्फत पेस गर्नसमेत निर्देशन दिएको छ ।
आन्दोलनकारीले सरकारी निकायका धेरै पूर्वाधार र निजी क्षेत्रका धेरै व्यापारिक संरचना, होटेल, सोरुम, सुपरमार्केट, सञ्चारगृह, उद्योग, गोदामदेखि निजी सवारी, निजी प्रयोजनका निवासलगायतलाई ध्वस्त बनाइँदा अर्बौं रुपियाँको क्षति भएको छ ।
नेपाल बिमक संघका अध्यक्ष वीरेन्द्र बैदवारका अनुसार संघमार्फत सबै बिमा कम्पनीलाई बिमा दाबी र क्षतिको विवरण निकाल्न सर्कुलर गर्ने तयारी गरिँदै छ ।
अहिले क्षति भएका सरकारी पूर्वाधारबाहेक भाटभटेनीका राजधानीलगायत देशका विभिन्न स्थानमा रहेका सुपरस्टोर, सिजी पार्क, एनसेल, पूर्ण रूपमा क्षति भएको होटेल हिल्टन, विभिन्न सुपरमार्केट, अटोमोबाइल्सका सोरुम, निजी आवास, निजी सवारीसाधनलगायतका बिमा गरिएका सम्पत्तिको बिमा भुक्तानीका लागि दाबी आउने बिमा कम्पनीको अनुमान छ ।
होटेल सघ नेपाल (हान) को प्रारम्भिक अध्ययन अनुसार २५ वटा होटेल, रिसोर्ट, लज र रेस्टुरेन्टमा २५ अर्ब रुपियाँ बराबरको क्षति भएको छ ।
ठुलो मात्रामा अटोमोबाइल्स क्षेत्रमा पनि क्षति भएको छ । यसकै आधारमा हेर्दा पनि क्षति र बिमा दाबीको ग्राफ उच्च हुने देखिन्छ ।
खास गरी हुलदंगा जोखिम बिमाअन्तर्गत यस्ता घटनामा क्षतिपूर्ति दिइन्छ तर पुनर्बिमा गरिएका ठुला संरचनाको दबाब विदेशी पुनर्बिमकलाई हुने गर्दछ ।
सानातिना बिमा दाबी भने स्वदेशी बिमा कम्पनीकै दायित्वमा हुन्छन् । होटेल हिल्टनको बिमा भारतको बिमा कम्पनी ओरिएन्टलमा रहेको बताइएको छ ।
