नेपाल राष्ट्र बैंकले गत आर्थिक वर्षमा ७ खर्ब ६५ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ बराबरका पुराना नोट नष्ट गरेको छ। झुत्रा, मैला, च्यातिएका तथा पुनः चलनचल्तीमा पठाउन नमिल्ने विभिन्न दरका नोट धुल्याएर ब्रिकेट बनाइएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ।
बैंक तथा वित्तीय संस्था र सर्वसाधारणले सट्टाभर्ना तथा जम्मा गर्न ल्याएका प्रयोग गर्न अयोग्य नोटहरू २०८३ असार मसान्तसम्म नष्ट गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको हो।
यस अवधिमा बजारमा चलनचल्तीमा रहेको नोटको परिमाण भने बढेको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार २०८२ असार मसान्तसम्म ७ खर्ब ६१ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ बराबरका नोट चलनचल्तीमा रहेकामा २०८३ असार मसान्तसम्म ६.०८ प्रतिशतले वृद्धि भएर ८ खर्ब ७ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ।
केन्द्रीय बैंकले बैंकनोटको सुरक्षण विशेषता र प्राविधिक गुणस्तरलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार परिमार्जन गर्दै लगेको जनाएको छ। नोटको डिजाइन, छपाइ तथा आपूर्तिका लागि ६ वटा अन्तर्राष्ट्रिय सेक्युरिटी प्रिन्टर्स कम्पनीलाई पूर्वयोग्यता सूचीमा समेत समावेश गरिएको छ।
गत आर्थिक वर्षमा विभिन्न दरका नयाँ नोट छपाइ तथा आपूर्तिको प्रक्रिया पनि अघि बढाइएको थियो। पाँच रुपैयाँ दरका ३५ करोड थान नोट करारअनुसार आपूर्ति भई ढुकुटीमा राखिएका छन्। त्यस्तै, १० रुपैयाँ दरका ३४ करोड थान नोटमध्ये २३ करोड थान आपूर्ति भइसकेका छन्।
त्यसैगरी, १०० रुपैयाँ दरका ३० करोड थान नोटमध्ये २१ करोड थान र ५०० रुपैयाँ दरका २३ करोड थान नोटमध्ये १२ करोड थान आपूर्ति भई राष्ट्र बैंकको ढुकुटीमा सुरक्षित राखिएको छ।
यसका अतिरिक्त ५० रुपैयाँ दरका ४२ करोड थान र एक हजार रुपैयाँ दरका ४३ करोड थान नोट छपाइ तथा आपूर्तिका लागि करार सम्झौता गरिएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ।
राष्ट्र बैंकसँग २०८३ असार मसान्तसम्म विभिन्न दरका ८८ अर्ब ९४ करोड ८ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरका नयाँ नोट मौज्दात रहेका छन्। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो मौज्दात ५१ अर्ब ५१ करोड ८२ लाख ४९ हजार रुपैयाँ बराबर थियो।