विराटनगर । सुनसरीको हरिनगर गाउँपालिका–१ की १९ वर्षीय आरतीकुमारी मण्डल बोल्न र सुन्न सक्छिन् । तर, उनलाई स्टेज कार्यक्रममा सांकेतिक रूपमा काम गरिरहँदा धेरैले बहिरा भनेर ठम्याउँछन् ।
आरतीलाई नचिन्नेहरूले उनीसँग शारीरिक हाउभाउबाटै बोल्न पनि खोज्छन् । तर, तिनीहरूलाई उनी भनिदिन्छिन्, ‘म सुन्न र बोल्न सक्छु ।’ आरती बोलेको देखेर अचम्मित हुन्छन्, तिनीहरू ।
पछिल्लो समय दोभाषे पेसामा जमेर लागेकी आरतीले बोल्न नसक्ने र कान नसुन्ने आफ्नी बहिनीको पीडा देखेर दोभाषे तालिम लिएकी थिइन् ।
बहिनीलाई आफ्ना मनोभाव बुझाउन सकस हुने देखेपछि उनमा तालिम लिएर बहिनीजस्ता थुप्रै बहिराहरूलाई सेवा दिने मनसाय बनेको थियो ।
अहिले दोभाषे पेसामा अब्बल बन्दै गएकी आरतीलाई अहिले सुनसरीका पाँच पालिकामा हुने कार्यक्रमले भ्याइनभ्याइ छ ।
कार्यक्रममा अरू वक्ताले बोलिरहँदा उनहरूको अभिव्यक्ति बुझाउन शारीरिक हाउभाउ गरेर उपस्थित श्रवणशक्ति कमजोर भएका व्यक्तिहरूलाई देखाउँछिन्, आरती ।
त्यसबाहेक दुईवटा अस्पतालमा पनि उनले सहजीकरण गर्ने गरेकी छन् । अस्पतालमा बहिरा बिरामी र स्वास्थ्यकर्मीबीचको संवादमा सहज बनाइदिने गरेकी छन्, उनले ।
यसलाई पेसाभन्दा पनि सेवा मान्ने गरेकी आरतीले यो कर्म गर्न थालेको केही समयमात्र भयो । तीन महिने तालिम लिएर सहजकर्ता हुँदै दोभाषेका रूपमा काम थालेकी उनमा अहिले छुट्टै प्रकारको खुसी मिलेको छ ।
‘घरमा हरपल बहिनीको कठिनाइ देख्थेँ । प्राकृतिक रूपमा सांकेतिक बोलिरहेकी बहिनीका कुरा बुझ्न निकै गाह्रो हुन्थ्यो । अनि, उसका कुरा अरूलाई बुझाउने कोही थिएन । उसको चाल देख्दा मलाई निकै असहज भइरहेको थियो । करुणा फाउन्डेसनले दिएको तालिममा सहभागी भएपछि दोभाषे बनेको हुँ,’ शब्द एक्सप्रेससँग उनले भनिन् ।
सुनसरीको हरिनगरबाहेक, कोशी गाउँपालिका, इनरुवा नगरपालिका, भोक्राहा नरसिंह गाउँपालिका र देवानगन्ज गाउँपालिकामा उनले काम गर्ने गरेकी छन् । ‘बहिराहरूका लागि केही गर्न पाएको खुसी लागेको छ,’ उनले थपिन्, ‘हुन त मैले गरेरमात्र केही हुनेवाला छैन । तर, मेरो गाउँका मात्र नभएर मैले काम गर्ने पाँचै पालिकाका बहिराहरूलाई पढ्न र केही गर्न सुझाव दिने गरेकी छु । साथै, सरोकारवालासमक्ष उनीहरूका लागि केही गरिदिन पहल गरेकी छु ।’
कोशी प्रदेश सरकारले प्रत्येक जिल्लामा एक–एक जना दोभाषे नियुक्त गर्ने गरेको छ । सोहीअनुरूप सुनसरीका लागि दोभाषेमा नियुक्त भएकी १९ वर्षीय आरतीले केही महिना सुनसरीका पाँच पालिका सम्हाल्दै आएकी छन् ।
राष्ट्रिय बहिरा महासंघको पैरवीमा गत वैशाखमा नियुक्ति पाएकी आरतीले प्रदेश सरकारबाट तलब पनि पाउँछिन् र कार्यक्रममा सहजीकरण गरिदिएबापत केही पारिश्रमिक पनि पाउँछिन् । यसले आफ्नो घर परिवार चलाउन सहज भएपछि उनी दंगमात्र छैनन्, बहिराहरूको सेवा गर्न पाएकोमा खुसी पनि छन् ।
बोल्न र सुन्न नसक्ने व्यक्तिहरूको जीवनयापनमा सघाउ पुगोस् भन्ने मनसायका साथ दोभाषेको काम गरिरहेकी आरती आफूले सहजीकरण गर्न लागेको कार्यक्रममा सहभागिता जनाउन बहिराहरूलाई अपिल पनि गर्छिन् ।
उनीहरूलाई स्कुल जान, पालिकाले प्रदान गर्ने सामाजिक सुरक्षा भत्ताको सेवा लिन र अस्पतालको पहुँचमा पुर्याउन पनि पहल गर्छिन्, उनी ।
