काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण तेलको मूल्य उच्च बनेपछि विश्वभरका शेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ। इरानका नेता आयातोल्लाह मोज्तबा खामेनेईले हर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्न सकिने चेतावनी दिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अस्थिरता बढेको हो।
हर्मुज स्ट्रेट विश्वको ऊर्जा आपूर्तिको अत्यन्त महत्वपूर्ण मार्ग हो, जहाँबाट विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल र ग्यास ढुवानी हुने गर्छ। खामेनेईले युद्ध जारी रहे स्ट्रेट अवरुद्ध गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने र अन्य संवेदनशील मोर्चा पनि खोल्न सकिने बताएका छन्।
यसबीच इरानले खाडी क्षेत्रमा ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण गरेको खबर सार्वजनिक भएको छ। इराक नजिक जहाजहरूमा आक्रमण, बहराइनमा इन्धन ट्यांकरमाथि धावा तथा साउदी अरबका तेल क्षेत्रहरूमा ड्रोन आक्रमण भएको बताइएको छ। इरानले आफ्नो ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण भए क्षेत्रका तेल र ग्यास संरचना नै निशाना बनाउन सक्ने चेतावनी पनि दिएको छ।
तेल बजारमा उच्च मूल्य कायम रहँदा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले यो सङ्कटलाई “विश्व इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आपूर्ति अवरोधको जोखिम” भनेको छ। ब्रेन्ट क्रुड तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ, जसले वैश्विक ऊर्जा बजारमा अनिश्चितता थपेको छ।
यता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक भएकाले मूल्य बढ्दा त्यसबाट फाइदा हुन सक्ने बताएका छन्। तर उनले आफ्नो प्राथमिकता इरानलाई आणविक हतियार विकासबाट रोक्ने र मध्यपूर्व तथा विश्वलाई सुरक्षित राख्ने रहेको पनि बताएका छन्।
बजारमा चिन्ता बढेसँगै एशियाली अर्थतन्त्रहरू सबैभन्दा संवेदनशील देखिएका छन्, किनकि ती अर्थतन्त्रहरू ऊर्जा आयातमा अत्यधिक निर्भर छन्। टोकियो, हङकङ, शाङ्घाई, सिङ्गापुर, सिओल, मुम्बई, बैङ्कक, वेलिङ्गटन, मनीला र जकार्ताका शेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ। बजार विश्लेषकहरूले हर्मुज स्ट्रेटमा अवरोध जारी रहे ऊर्जा मूल्य उच्च रहिरहने र शेयर बजारमा दबाब कायम रहने चेतावनी दिएका छन्।
