म्यानमारमा हप्तौँसम्म चलेको चुनावी अवधिमा भएका सैन्य हवाई आक्रमणमा कम्तीमा १७० जनाको मृत्यु भएको संयुक्त राष्ट्रसंघले जनाएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार कार्यालयले विश्वसनीय स्रोतलाई उद्धृत गर्दै चुनावको समयलाई लक्षित गरी ठूलो संख्यामा आक्रमण र नागरिक मृत्यु भएको बताएको हो । राष्ट्रसंघका अनुसार गत हप्ताको अन्त्यसम्म म्यानमारमा ४०८ वटा सैन्य हवाई आक्रमण भएका छन् ।
चुनावलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र मानव अधिकार समूहहरूले पहिले नै व्यापक धाँधली भएको भन्दै आलोचना गर्दै आएका छन् । सरकारी सञ्चार माध्यमका अनुसार सेनाको समर्थनमा रहेको युनियन सोलिडारिटी एन्ड डेभलपमेन्ट पार्टी (युएसडिपी) ले भारी जित हासिल गरेको छ । तर, देशको ठूलो भागमा मतदान हुन नसकेको र विपक्षी दललाई सहभागी हुन नदिइएकाले निर्वाचनको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ ।
म्यानमार सन् २०२१ को सैन्य कू पछि गृहयुद्धको अवस्थामा छ । सोही वर्ष लोकतान्त्रिक रूपमा निर्वाचित नेतृ आङ सान सुकीलाई पदच्युत गरी जेल हालिएको थियो । उनको पार्टी नेसनल लिग फर डेमोक्रेसी (एनएलडी) ले कू हुनुअघि भएका दुई चुनावमा भारी बहुमत हासिल गरेको थियो । तर पछिल्लो निर्वाचनमा एनएलडीलाई भाग लिन अनुमति दिइएन ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार प्रमुख भोल्कर टर्कले चुनावलाई ‘सेनाद्वारा प्रायोजित घटनाक्रम’ भन्दै विपक्षी उम्मेदवार र केही जातीय समूहलाई जानाजानी बाहिर राखिएको आरोप लगाएका छन् । डर र असुरक्षाका कारण धेरै नागरिकले मतदानमा सहभागी नहुने निर्णय गरेको पनि उनले बताएका छन् ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकारको म्यानमार टोलीका प्रमुख जेम्स रोडेहभरका अनुसार सैन्य हमलामा नागरिक मृत्युको तथ्यांक डिसेम्बरमा चुनावी अभियान सुरु भएदेखि जनवरीको अन्त्यसम्मको अवधिको हो । समाचार एजेन्सी एएफपीका अनुसार सञ्चारविच्छेद र डरका कारण वास्तविक मृत्यु संख्या अझ बढी हुन सक्ने आशंका गरिएको छ ।
चरणबद्ध रूपमा सम्पन्न गरिएको निर्वाचन मुख्यतः सेनाको नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा मात्र भएको थियो । सेनाविरुद्ध लडिरहेका समूहको नियन्त्रणमा रहेका भूभागमा मतदान हुन सकेन । युएसडिपीले तल्लो सदनका २६३ मध्ये २३२ र माथिल्लो सदनका १५७ मध्ये १०९ सिट जितेको दाबी गरिएको छ । नागरिक र राजनीतिक दललाई प्रतिबन्ध लगाएर गरिएको निर्वाचनलाई धेरैले ‘फौजदारी प्रकृतिको कार्य’ भन्दै आलोचना गरेका छन् ।
