विराटनगर- लोपोन्मुख बन्दै गएको नेपाली मौलिक सांस्कृतिक पञ्चे बाजाको संरक्षण, सीप विकास तथा स्वरोजगार प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले दुहबी नगरपालिकामा पञ्चे बाजा बजाउने तालिम सम्पन्न भएको छ।
पहुँच सुनसरीको आयोजनामा सम्पन्न भएको कार्यक्रममा सहभागीहरूले नरसिंहा, दमाहा, सानाइ, झ्याली र ट्याम्कोलगायत पञ्चे बाजाका विभिन्न वाद्ययन्त्र बजाउने आधारभूतदेखि व्यावसायिक सीप सिकेका छन्। साथै, विभिन्न सांस्कृतिक तथा धार्मिक अवसरअनुसार बजाइने धुन, समूहगत समन्वय, ताल-लय मिलाउने विधि र प्रस्तुति कलाबारे पनि व्यावहारिक अभ्यास गराइएको आयोजकले जनाएको छ।
दुहबी नगरपालिकाको सभाहलमा आयोजित समापन कार्यक्रममा नगरपालिकाकी उपमेयर मेनुका खतिवडाले तालिम सफलतापूर्वक पूरा गरेका सहभागीलाई प्रमाणपत्र वितरण गर्दै यस्ता कार्यक्रमले लोपोन्मुख बन्दै गएको पञ्चे बाजाको संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने बताइन्।
उनले पञ्चे बाजा नेपाली समाजको मौलिक पहिचान, सभ्यता र सांस्कृतिक गौरवको प्रतीक भएको उल्लेख गर्दै आधुनिकताको प्रभावका कारण ओझेलमा पर्दै गएको यस अमूल्य सम्पदालाई नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्न सीपमूलक तालिम आवश्यक रहेको धारणा राखिन्।
‘पञ्चे बाजा केवल मनोरञ्जनको साधन होइन, यो हाम्रो संस्कार, संस्कृति र पहिचानसँग जोडिएको जीवित सम्पदा हो,’ उपमेयर खतिवडाले भनिन्, ‘विवाह, व्रतबन्ध, धार्मिक अनुष्ठान, जात्रा तथा अन्य शुभकार्यमा यसको विशेष महत्व रहँदै आएको छ। यसलाई जोगाउनु भनेको हाम्रो मौलिक संस्कृतिको संरक्षण गर्नु हो।’
उनले तालिमबाट प्राप्त सीपलाई व्यावसायिक रूपमा प्रयोग गर्दै सहभागीहरूले विवाह, सांस्कृतिक कार्यक्रम तथा विभिन्न सामाजिक अवसरमा पञ्चे बाजा बजाएर आम्दानीको स्रोत सिर्जना गर्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरिन्। स्थानीय तहले युवालाई आत्मनिर्भर बनाउने लक्ष्यका साथ यस्ता सीपमूलक कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता पनि उनले जनाइन्।
नेपालमा सयौँ वर्षदेखि विवाह, शुभकार्य, धार्मिक उत्सव र मन्दिरका विशेष अवसरमा प्रयोग हुँदै आएको पञ्चे बाजा पछिल्ला वर्षहरूमा आधुनिक बाजा र डिजिटल संगीतको बढ्दो प्रभावका कारण क्रमशः लोपोन्मुख बन्दै गएको छ। यद्यपि यसको सांस्कृतिक, धार्मिक र सामाजिक महत्त्व भने अझै उत्तिकै रहेको जानकारहरू बताउँछन्।
आयोजकका अनुसार तालिमले ‘सीप सिकौँ, स्वरोजगार बनौँ’ भन्ने सन्देशलाई व्यवहारमा उतार्दै परम्परागत कला र संस्कृतिको संरक्षणसँगै युवाका लागि रोजगारी र आर्थिक सशक्तीकरणको नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्ने विश्वास लिइएको छ।
