मोरङको बेलबारी नगरपालिका- ४ प्रगति चोकमा दामिनी फूल (केमोमाइल फ्लावर) को व्यावसायिक खेती थालिएको छ ।
जडिबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनीले बेतना सिमसारनजिकमा नाै हेक्टर क्षेत्रफलमा दामिनी फूलको व्यावसायिक खेती लगाइएको हो ।
केमोमाइल सयपत्री परिवारको एकवर्षीय सुगन्धित बिरुवा हो ।
इजिप्ट, ग्रिस र इटालीलगायतका देशहरूमा यसको फूल विभिन्न रोगको उपचारमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ ।
केमोमाइलका तीनवटा प्रजाति छन् ।
नेपालमा जर्मन केमोमाइलको खेती गरिन्छ ।
युरोपको रैथाने यो बिरुवा अहिले विश्वका धेरै देशहरूमा लगाइन्छ ।
प्रतिकिलो फूलको १९ हजारसम्म पर्ने गरेको इन्चार्ज राईले बताए ।
‘नौ हेक्टरमा लगाएका छौँ,’ उनले भने, ‘फूल बेच्ने हो, महँगो भाउ छ । तेल निकाल्न पाए झनै महँगो हुन्छ । विशेषगरी विदेश निर्यात गर्ने योजना छ ।’
तेल निकालेमा प्रतिलिटर ३९ देखि ५८ हजारसम्म पर्ने बताइएको छ ।
उनका अनुसार केमोमाइलको खेतीदेखि प्रशोधनसम्मका सबै काम किसानले नै गर्न सक्छन् ।
यो बलौटे, पानी नजम्ने र खुकुलो माटोमा राम्रोसँग हुर्कन्छ ।
वन्यजन्तुले नखाने र मूल्य पनि राम्रो आउने भएकाले यसको खेती दिनदिनै बढिरहेको छ ।
उनका अनुसार यो माघदेखि चैतसम्म फूल्छ ।
फागुन चैत महिना बाली सङ्कलन गर्ने उपयुक्त समय हो ।
एकनासले फूलेपछि सबै फूल तुरुन्तै सङ्कलन गर्नुपर्छ ।
फूल टिप्न ढिला गरे बिउ लाग्छ र तेल कम आउँछ ।
फूल टिप्नु एक हप्ताअघि र टिप्नेबित्तिकै पानी लगाउनु पर्छ ।
पहिलो पटक टिपेको केही समयमै यो फूल्न थाल्छ र फेरि बाली लिन सकिन्छ ।
पानी, मल र समय मिलेमा तीनपल्टसम्म फूल सङ्कलन गर्न सकिन्छ ।
एक हेक्टरमा लगाएको केमोमाइलबाट पाँचदेखि ६ किलोग्रामसम्म तेल निस्कन्छ ।
अवलोकन गर्नेको भिड
नजिकै रहेको प्रसिद्ध बेतना सिमसार रिसोर्ट छोडेर केमोमाइल अवलोकन गर्नेहरूको भिड लाग्न थालेको छ ।
लहलहलाउँदो केमोमाइलको फूलले पर्यटकलाई आकर्षित गरेपछि नजिकै रहेको बेतना सिमसार रिसोर्ट छिर्ने पर्यटकको सङ्ख्या ह्वात्तै घटेको छ ।
केमोमाइल फूल हेर्न, फोटो खिच्न तथा भिडियो बनाउन आउने युवा–युवतीको घुइँचो नै लाग्ने गरेको छ ।
झन्, केही दिनयता सामाजिक सञ्जाल टिकटकमा भाइरल भएपछि तस्बिर, भिडियो खिच्न आउनेको सङ्ख्या बढेको छ ।
पूर्व–पश्चिम राजमार्गनजिक भएका कारण आफ्ना सवारीसाधन रोकेर केमोमाइल फूलबारी अवलोकन गर्नेहरूको सङ्ख्या बढेको छ ।
ढपक्क फुलेको केमोमाइलको फूलले पर्यटकलाई आकर्षित गरेको छ ।
नौ हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाइएको केमोमाइल बारीमा दिनहुँ पर्यटकको घुइँचो लाग्ने गरेको छ ।
विशेषगरी युवा–युवतीको सङ्ख्या बढी देखिने गरेको छ ।
जडिबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनी लिमिटेड बेलबारी शाखाका इन्चार्ज कमल राईका अनुसार विशेषगरी विदेश निर्यात गर्ने उद्देश्यका साथ केमोमाइल खेती गर्न थालिएको हो ।
केही दिनयता केमोमाइल बारीमा घुइँचो लाग्ने गरेको छ । पर्यटकहरू बारीमा टिकटक बनाउन र फोटो खिच्न व्यस्त देखिन्छन् ।
युवा–युवतीहरू हातमा मोबाइल तेर्स्याएर बारीभरि युवा–युवती देखिन्छन् भने सँगसँगै देखिन्छिन्, खेतधनी । तर थेगिनसक्नु भिडका अगाडि खेतधनीको केही लाग्दैन ।
कमल राई पनि आफ्नो अफिसमा कम ‘टिकटकर’लाई धपाउने काममा खेतबारीतिरै देखिन्छन् ।
खेती अवलोकन गर्नेहरूले बारीभित्रै पसेर भिडियो बनाउन थालेपछि बालीमा क्षति पुगेको भन्दै कम्पनीले खेतभित्र प्रवेश नगर्न अनुरोध गर्दै आएको छ ।
तर अनुरोधका बीच पनि बाली नै क्षति हुनेगरी बारीभित्रै पसेर पयर्टकले दुःख दिने गरेको जडिबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनी लिमिटेड बेलबारी शाखाका इन्चार्ज राई बताउँछन् ।
‘अहिले मानिसहरू आएर बारीको बीचमा पसेर फोटो खिच्ने लडिबडी गर्दै टिकटक बनाउने गर्दा धेरै माडिएको छ,’ उनले भने, ‘वन कार्यालयलाई रिपोर्ट गरेर अहिले मान्छेहरू निकाल्ने काम गरिरहेका छौँ ।’
