यस वर्षको बडादशैंका लागि नवदुर्गा मन्दिरमा धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक रूपले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने खम्ये (राँगो) भित्र्याइएको छ ।
महानवमीको राति ब्रह्मायणी मन्दिरमा नवदुर्गा देवगणको सिद्धि प्राप्तिका लागि बलि खम्ये ल्याइएको हो । खम्ये ठूलो, निख्खर कालो, पुच्छर घुँडाभन्दा तलसम्म आएको, सिङ र कानमा कुनै खोट नभएको, शरीरभरि कुनै घाउचोट नलागेको र शरीरमा सात चक्र भएको हुनुपर्छ ।
त्यसैगरी उमेर नपुगेको वा उमेर बढी भएको खम्ये पनि अयोग्य हुने देवगण जात्रा तथा मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष बालगोपाल वनमालाले जानकारी दिए ।
महिषासुर राक्षसको प्रतीक खम्येलाई महानवमीसम्म भक्तपुर नगरपालिका–९ गछेंस्थित नवदुर्गा देवीको द्यछें (देवगृह)भित्र राखेर पाल्ने परम्परा छ ।
विधिवत रूपमा नवदुर्गा द्यछें भित्र्याइएको खम्येलाई महानवमीको साँझ ब्रह्मायणीमा लैजान मात्र बाहिर निकाल्ने गरिन्छ । सो दिन खम्येलाई शरीरभरि तेल लगाएर अबिर छरी दौडाएर ब्रह्मायणी पीठ पुर्याउने गरिन्छ ।
नवदुर्गालाई खम्ये चढाए परिवारमा सुखशान्ति प्राप्ति हुने र परिवारका शत्रु नाश हुन्छ भन्ने जनविश्वास छ । सोही मान्यतानुरुप नवदुर्गालाई खम्ये चढाउने भक्तजनको सङ्ख्या वृद्धि हुन थालेपछि आलोपालो खम्ये चढाउन पाउने व्यवस्था गरिएको वनमालाले बताए ।
खम्येलाई दौडाएर ब्रह्मायणी पुर्याउने परम्परालाई स्थानीय भाषामा खम्ये व्वाकेगु जात्रा अर्थात् राँगो दौडाउने जात्रा भनिन्छ जुन विजयादशमीका अवसरमा भक्तपुरमा मनाइने एक महत्त्वपूर्ण जात्राका रूपमा लिने गरिन्छ ।
महानवमीको दिन त्रिपुरासुन्दरी प्रकट भई नवदुर्गा भवानीका रूपमा आउने हुँदा महिषासुर बध गर्ने प्रचलित धार्मिक लोकमान्यतानुरुप सो दिन खम्ये बलिपूजा गरी जात्रा मनाइने परम्परा रहेको संस्कृतिविद्को भनाइ छ ।
