विराटनगर । पहाडी तथा हिमाली जिल्लासहित काठमाडौं उपत्यकामा आज (बिहीबार) होली पर्व मनाइँदैछ ।
फागुन शुक्ल पूर्णिमाका दिन परम्परागत रूपमा हर्षोल्लासका साथ फागु अर्थात् होली पर्व मनाउने प्रचलन रहेको छ ।
वसन्त ऋतुको आगमनसँगै आउने यो पर्वले आपसी मेलमिलाप र सद्भावनाको सन्देश बोकेको छ ।
परम्परागत रूपमा विभिन्न रङ र लोला खेलेर मनाइने यो पर्व पछिल्लो समय बढी सभ्य र व्यवस्थित हुँदै गएको छ ।
स्थानीय प्रशासनले अप्रिय घटना रोक्न कडा सुरक्षा व्यवस्था गरेको छ ।
काठमाडौंको वसन्तपुरमा फागुन शुक्ल अष्टमीदेखि गाडिएको चीरलाई आज विधिपूर्वक ढाली बाजागाजाका साथ टुँडिखेलमा लगेर जलाइनेछ ।
चीरमा राखिएका ध्वजापताका औषधोपचारमा उपयोगी हुने र चीरको खरानीको टीका लगाउँदा अनिष्ट टरिने विश्वास छ ।
आज राति ‘गुरुमापा’ नामक राक्षसलाई इटुम्बहालदेखि ल्याइएको १० पाथी चामलको भात र एउटा राँगाको मासु खुवाई सैनिक अस्पतालभित्रको ‘जधु’ नामक धारामा चुठाउने चलन पनि रहेको छ ।
होली पर्वको उत्पत्ति विभिन्न पौराणिक कथासँग जोडिएको छ ।
त्रेता युगमा दैत्यराज हीरण्यकश्यपुकी बहिनी होलिका आगोमा भष्म भएको र भक्त प्रह्लाद बचेको किम्बदन्ती छ ।
त्यसैगरी, श्रीकृष्णलाई मार्न आएकी राक्षसी पुतनालाई जलाएर व्रजबासीले फागु महोत्सव मनाएको कथा पनि धर्मग्रन्थमा उल्लेख छ ।
आयुर्वेदिक दृष्टिकोणबाट, राम्रो तरिकाले तयार पारिएका रङ र अबिरले छालाको रोग निवारण गर्ने र शीतकालमा शरीरमा उत्पन्न कफको विनाश हुने मान्यता छ ।
चीरको धुवाँले शीतकालका रोगका कीटाणु निर्मूल हुने विश्वास पनि रहिआएको छ ।
तराई क्षेत्रमा भने होली भोलि शुक्रबार मनाइनेछ। सरकारले होलीको उपलक्ष्यमा सार्वजनिक बिदा दिने परम्परा रहेको छ ।
होली नेपाल र भारतमा मात्र नभएर इटाली, चीन, अमेरिका, श्रीलंका, इन्डोनेसिया, म्यान्मार, थाइल्यान्ड, जापान र इजिप्ट लगायतका देशहरूमा पनि आ-आफ्नै तरिकाले मनाइने गरिन्छ ।
यो पर्व असत्यमाथि सत्यको विजय, पारिवारिक एवं सामाजिक एकताको प्रतीकका रुपमा प्रचलित छ ।
