आर्मेनिया–अजरबैजानकाे ३७ वर्षे युद्ध अन्त्य, ट्रम्पले गराए सहमति, विवादित भूमिमा ‘ट्रम्प रुट’ बन्ने

शब्द एक्स्प्रेस संवाददाता
शनिवार २५ साउन, २०८२
१ वर्षअघि

अमेरिकी राष्ट्रपतिको कार्यालय व्हाइट हाउसमा आर्मेनिया र अजरबैजानका नेताहरूले शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको मध्यस्थतामा आर्मेनिया र अजरबैजानबीचको ३७ वर्ष पुरानो युद्ध अन्त्य गर्ने सहमति भएको हो । सम्झौताअनुसार विवादित क्षेत्रमा एउटा ट्रान्जिट कोरिडोर निर्माण गरिनेछ ।

Advertisement

उक्त करिडोरलाई ‘ट्रम्प रुट फर इन्टरनेशनल पीस एन्ड प्रोसपेरिटी’ नाम दिइनेछ । यो कोरिडोरले अजरबैजानलाई उसको नखचिभान एन्क्लेभसँग जोड्नेछ, जसको मार्ग आर्मेनियाबाट हुँदै सुरू हुनेछ ।

दुवै मुलुकका नेताहरूले ट्रम्प र उनको टोलीलाई श्रेय दिँदै अमेरिकी राष्ट्रपतिको नाम नोबेल शान्ति पुरस्कारको लागि सिफारिस गर्नुपर्ने बताएका छन् । ट्रम्पले यसअघि पनि विश्वका अन्य ६ ठूला संघर्षहरू रोकाएको दाबी गरेका छन्।

ट्रम्प रुटमा तेल–ग्यास पाइपलाइन बिछ्याइने
ट्रम्प प्रशासनले यस वर्षको सुरुवातमा दुवै देशसँग वार्ता सुरु गरेको थियो । सम्झौता भएपछि अर्को हप्तादेखि ट्रम्प रुटमा रेलमार्ग, तेल–ग्यास पाइपलाइन र फाइबर अप्टिक लाइन विकास गर्नेबारे छलफल सुरु हुनेछ ।

यसका अतिरिक्त, ऊर्जा, प्रविधि र अर्थतन्त्रमा अमेरिकासँग सहकार्य बढाउने छुट्टाछुट्टै सम्झौताहरू पनि भएका छन् ।

आर्मेनिया र अजरबैजानले ओएससीई मिन्स्क समूहलाई विघटन गर्न माग गर्दै एउटा संयुक्त पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन्। यो समूह ले१९९० दशकदेखि रूस, फ्रान्स र अमेरिकाको नेतृत्वमा यस विवादमा मध्यस्थता गर्दै आएको थियो ।

ट्रम्पले के भने ?
सम्झौताअघि ट्रम्पले यो दिनलाई आर्मेनिया, अजरबैजान, अमेरिका र सम्पूर्ण विश्वका लागि ऐतिहासिक भने । यो सम्झौताले दक्षिण काकेशस क्षेत्रमा रहेका सबै सम्भावनाहरू खोल्ने उनले बताए ।

आर्मेनिया–अजरबैजान विवाद
सन् १९२० को दशकमा सोभियत संघले आर्मेनिया र अजरबैजानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको थियो ।

सन् १९८० को दशकको अन्त्यतिर सोभियत शासन कमजोर बन्दै जाँदा १९८८ मा नागोर्नो–काराबाख संसद्ले आर्मेनियासँग एकीकृत हुने निर्णय गर्‍यो ।

यसपछि त्यहाँ बसोबास गर्ने अजरबैजानीहरू असन्तुष्ट भए । १९९१ सम्म आइपुग्दा हिंसक झडपहरू तीव्र भए ।

आर्मेनियनबासी ईसाई हुन् भने अजरबैजानीहरू टर्की मूलका मुस्लिम हुन् । धार्मिक र सांस्कृतिक भिन्नताले दुवै पक्षबीच अविश्वास र द्वन्द्वलाई बढाएको हो ।

दुवै पक्षले एकअर्काको सांस्कृतिक सम्पदा, मस्जिद र चर्चहरू नष्ट गरेको आरोप लगाउँदै आएका छन् ।

ट्रम्पको दाबीअनुसार रोकिएका संघर्ष
भारत–पाकिस्तान– सन् २०२५ मे मा ४ दिन चलेको संघर्ष रोकाएको दाबी, तर भारतद्वारा अस्वीकार ।

इजरायल–इरान– सन् २०२५ जुनमा १२ दिन चलेको युद्ध अन्त्य गराएको दाबी ।

थाइल्याण्ड–कम्बोडिया– सन् २०२५ जुलाईमा सीमा विवादका कारण ५ दिन चलेको झडप रोकाएको भनाइ ।

रूवाण्डा–कंगो– सन् २०२५ जुनमा जातीय हिंसाबीच युद्धविराम गराएको दाबी ।

सर्बिया–कोसोभो– सन् २०२५ मा जारी झडप रोकाएको दाबी ।

इजिप्ट–इथियोपिया– सन् २०२५ जुनमा नील नदीको पानी प्रयोग विवाद समाधान गरेको दाबी ।

प्रकाशित समय: बिहिबार २० कार्तिक, २०८३, १४:१०:४७

सम्बन्धित खबर

ओलीको आरोप : जेनजी आन्दोलनपछि संविधानविपरीत संसद् विघटन गरियो

शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
१३ घण्टाअघि

प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणबाट हवाई मार्गको गाँठो फुक्ने निजी क्षेत्रको अपेक्षा प्रधानमन्त्री

शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
१५ घण्टाअघि

त्रिविमा विकेन्द्रीकरण विस्तारको तयारी, १२ क्याम्पस अझै प्रक्रियाबाहिर

शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
१८ घण्टाअघि

विराटनगरको उखुबारीमा अन्दाजी २५ वर्षीय युवकको शव फेला, हत्या भएको आशंका

शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
१ दिनअघि

निर्वाचन आचारसंहिताले सरकारको काम रोक्न नहुने भन्दै गगन थापाले उठाए प्रश्न

शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
२ दिनअघि

उपचारमुखीभन्दा रोग रोकथाममा केन्द्रित स्वास्थ्य प्रणाली आवश्यक : मन्त्री मेहता

शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
२ दिनअघि
ओलीको आरोप : जेनजी आन्दोलनपछि संविधानविपरीत संसद् विघटन गरियो
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणबाट हवाई मार्गको गाँठो फुक्ने निजी क्षेत्रको अपेक्षा प्रधानमन्त्री
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
दलको पक्षमा लागेर नेताको चाकडी गर्ने कर्मचारीलाई कारबाही गर्ने गृहमन्त्रीको चेतावनी
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
त्रिविमा विकेन्द्रीकरण विस्तारको तयारी, १२ क्याम्पस अझै प्रक्रियाबाहिर
शनिवार ६ मङ्सिर, २०८३
विराटनगरको उखुबारीमा अन्दाजी २५ वर्षीय युवकको शव फेला, हत्या भएको आशंका
शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
निर्वाचन आचारसंहिताले सरकारको काम रोक्न नहुने भन्दै गगन थापाले उठाए प्रश्न
शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
उपचारमुखीभन्दा रोग रोकथाममा केन्द्रित स्वास्थ्य प्रणाली आवश्यक : मन्त्री मेहता
शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
एनपीएल फाइनलको टिकट बिक्रीमै अन्योल, खुल्नुअघि नै देखियो ‘सोल्ड आउट’
शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणदेखि जग्गा नापजाँचसम्म, मन्त्रिपरिषद्का सात निर्णय सार्वजनिक
शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
यार्सागुम्बाको लोभ र अस्तित्वको संघर्षमा आधारित ‘हिमालयन गोल्ड’ को प्रिमियर
शुक्रबार ५ मङ्सिर, २०८३
अस्पताल बसेरै बित्यो डाक्टरको कारागारको समय !
शुक्रबार ५ माघ, २०८०
विराटनगरमा हनी ट्रयापको बिगबिगी : एक जनाबाटै ठगिए २५ बढी पुरुष
आईतबार ४ चैत, २०८०
‘बुढेशकाल’ मा जन्मिएका जुम्ल्याहा सन्तान अस्ताए, आफू पनि ६ घण्टा मार्वल स्टोनले थिचिए
शुक्रबार ११ फाल्गुण, २०८०
सुन्दरहरैंचाबाट पाँच लाख रुपैयाँसहित समातिइन् लागुऔषध कारोबारी सुनिता राई
बिहिबार १ चैत, २०८०
रोकिराखेको सिटी सफारीमा ठोक्किँदा मोटरसाइकल चालकको मृत्यु, पक्राउ परे सिटी चालक
बुधबार २८ चैत, २०८०
विराटनगरको पोखरिया मावि एसइई नतिजामा देशभरकै सर्वोत्कृष्ट
मङ्गलबार १५ जेठ, २०८१
कानेपोखरी : अनुमतिबिना ढोका खोलेको भन्दै अध्यक्षले गरिन् कार्यालय सहयोगीलाई निलम्बन
बुधबार १७ माघ, २०८०
मोटरसाइकल दुर्घटनामा कर्मचारीको मृत्यु, विराटनगरमा बिहीबार बिदा
बुधबार २४ माघ, २०८०
स्वास्थ्य मन्त्रालयले माग्यो करारमा कर्मचारी
बुधबार २४ माघ, २०८०
चार सय करोडको लगानीमा विराट क्यान्सर इन्स्टिच्युट सञ्चालनमा
आईतबार २१ माघ, २०८०