विराटनगर । विकल्कप एन अल्टरनेटिभको आयोजनामा सिटी रिक्सा लाइसेन्स, इन्स्युरेन्स तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी समस्या विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । शुक्रबार भएको कार्यक्रममा संस्थाका कार्यकारी निर्देशक बसन्त अधिकारीले सिटी रिक्सा चालकहरूलाई लाइसेन्स लिने प्रक्रियामा भोग्नुपरेको जटिलता गम्भीर चुनौतीको रूपमा देखिएको बताए ।
उनका अनुसार मोरङको विराटनगरलगायतका सहरी क्षेत्रहरूमा सिटी रिक्सा सार्वजनिक यातायातको सहज र वातावरणमैत्री माध्यमका रूपमा लोकप्रिय बन्दै गइरहे पनि थोरै लगानीमा आम मानिसका लागि रोजगारीको माध्यम बनेको सिटी रिक्सा सञ्चालन व्यवसाय यतिबेला विभिन्न नीतिगत समस्यामा अल्झिएको हो ।
नेपाली रोजगारी लागि भैतारिँदा भारतीय नागरिक रोजगारीको लागि सिटि चालक रूपमा भित्रिएको उनको भनाइ छ । नेपालीहरू रोजगारीका निम्ति भारत, खाडी मुलुक र अमेरिकालगायता देशमा बाहिरिँदा भारतीय नागरिक विराटनगर क्षेत्रमा अत्याधिक रूपमा सिटी लिएर सडक नै अवरुद्ध हुनेगरी छयापछ्यापती भेटिन्छन् ।
यसले ट्राफिक व्यवस्थापनदेखि लिएर नेपाली सर्वसाधारणलाई आजित बनाएको छ । यसको व्यवस्थापन सरकारले गर्न आवश्यक देखिन्छ । तर, नेपाल सरकारको यस किसिमको लापरबाही र मनपरी भाडादरले लुटपाट जस्ता गतिविधि समेत बजार उग्ररूप बढेको कार्यक्रमका वक्ताहरूले बताए ।
सिटी रिक्सा चालकहरूमध्ये अधिकांशको आर्थिक अवस्था कमजोर, शैक्षिक योग्यता न्यून तथा सीपको अभाव रहेको हुँदा लिखित परीक्षा पास गर्न कठिन भएको छ । यस्तै, लाइसेन्सका लागि आवश्यक कागजात, खर्चिलो प्रक्रिया, र सैद्धान्तिक परीक्षणले गर्दा धेरै चालकहरू बिना लाइसेन्स नै सवारी सञ्चालन गर्न बाध्य छन् ।
सिटी रिक्सा चालकहरूमध्ये अधिकांशको आर्थिक अवस्था कमजोर, शैक्षिक योग्यता न्यून तथा सीपको अभाव रहेको हुँदा लिखित परीक्षा पास गर्न कठिन भएको छ । यस्तै, लाइसेन्सका लागि आवश्यक कागजात, खर्चिलो प्रक्रिया, र सैद्धान्तिक परीक्षणले गर्दा धेरै चालकहरू बिनालाइसेन्स नै सवारी सञ्चालन गर्न बाध्य छन् ।
कार्यक्रममा सहभागीहरूले लाइसेन्स परीक्षा सरल भाषामा र व्यावहारिक शैलीमा लिने व्यवस्था मिलाउन सुझाव दिइएको छ । साथै चालकहरूका लागि अनिवार्य सीपमूलक तालिम, सवारी नियमसम्बन्धी जनचेतनामूलक कार्यक्रम तथा इन्स्युरेन्सको सुनिश्चितता गरिनुपर्ने माग गरिएको छ ।
चालकहरू दुर्घटनामा परेमा उनीहरू र उनका परिवारलाई कुनै सुरक्षा सुविधा नहुँदा थप समस्या उत्पन्न हुने भएकाले इन्स्युरेन्सको व्यवस्था अपरिहार्य भएको वक्ताहरूको भनाइ थियो । जीविकोपार्जनमा संकट निम्त्याउने प्रणालीगत बाधाहरू तत्काल समाधान गर्न स्थानीय सरकार र सम्बन्धित निकायहरूलाई पहल गर्न आग्रह गरिएको छ ।
सिटी रिक्सा चलाउने अनुमति दिने प्रक्रिया अघि साक्षरता सुनिश्चित गर्नुपर्ने, जनचेतना अभिवृद्धि गर्न सामूहिक अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने सुझाव कार्यक्रममार्फत दिइएको छ । साथै, चालकले लिने भाडादरको दररेट पनि स्पष्ट र नियमन गरिनुपर्ने माग गरिएको छ । विकल्प एन अल्टरनेटिभले सिटी रिक्सा व्यवस्थापन र चालकहरूको जीवनस्तरसँग जोडिएका समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न संचार माध्यममार्फत स्थानीय निकायको ध्यानाकर्षण गराउँदै समस्या समाधानका लागि सक्रिय पहल गर्न आग्रह गरेको छ ।
