बराहक्षेत्र । तल बगेकी कोकाह नदी, माथि हरियाली फाट । अनि, बीचमा अवस्थित छ, विष्णु अवतारको तेस्रो रूप बराहक्षेत्र धाम ।
बराहक्षेत्र धामलाई अत्यन्त पवित्र धामका रूपमा मात्र नभई धरतीकै पहिलो तीर्थको रूपमा पनि लिइन्छ ।
पृथ्वी अनन्त आकाश सागरमा लुप्त भएको बेला भगवान बिष्णुले ब्रम्हाजीको नाकबाट बराहरूप धारण गरी रसातलमा हराएको पृथ्वीको उद्धार गरी शेषभित्र अड्याएर बराह स्वरूप विष्णु भगवानले उद्धार गरेको भएर यस भूमिको नाम बराहक्षेत्र रहन गएको किंवदन्ती छ ।
बराहक्षेत्र सुनसरी जिल्लामा अवस्थित नेपालकै सर्वाधिक प्रख्यात तीर्थस्थल हो ।
ब्रह्मपुराण, बराहपुराण र स्कन्दपुराण लगायतका पुराणहरू र महाभारत महाकाव्यमा समेत उल्लेखित गरिएको छ ।
यो स्थान नेपालको सबैभन्दा पुरानो देवस्थल हो । बराहक्षेत्रमा बराहअवतार विष्णुको पूजा गरिन्छ ।
बराहक्षेत्रको मूल मन्दिरको वर्तमान स्वरूप वि.सं. १९९१ सालको हो ।
वि.सं. १९९० सालको भूकम्पबाट मन्दिर भत्किए पछि वि.सं. १९९१ सालमा अन्तिम पटक जुद्ध शमशेरले पुनर्निर्माण गराएका थिए ।
वराहक्षेत्रमा लक्ष्मी, पाञ्चायन, गुरुवराह, सूर्यवराह, कोकावराह र नागेश्वर लगायतका नौँ वटा मन्दिर र थुप्रै धर्मशाला रहेका छन् ।
बराहक्षेत्रमा वर्षभरि नै मानिसहरूको आवतजावत र जमघट हुन्छ । ठूलाठूला मेलाहरू कार्तिक पूर्णिमा र मकर संक्रान्तिमा लाग्ने गर्छन् ।
मेलामा भारत र नेपालको पहाडी भागबाट मानिसहरू आउने गर्छन् । यसबाहेक ऋषि पूर्णिमा, ब्यास पूर्णिमा, फागुपूर्णिमा लगायत विभिन्न एकादशी तथा अन्य व्रत र उत्सवका दिनहरूमा पनि तीर्थयात्रीहरू प्रशस्त मात्रामा बराहक्षेत्र पूग्ने गर्दछन् ।
बराहक्षेत्रको पावन भूमिमा बगेकी कोकाह नदीको पनि छुट्टै विशेषता छ ।
पर्यटकको ठूलो चहलपहल हुने यस क्षेत्रमा सडकयात्रा तथा चतराबाट जलयात्रा पनि गर्न सकिन्छ ।
बराहक्षेत्र नजिकैको कोशी नदी जलक्रिडा र नौकाशयर गर्न चाहने मानिसहरूका लागि निकै महत्वपूर्ण छ ।
