विराटनगर । प्रत्येक वर्ष १४ फेब्रुअरीमा विश्वभर नै ‘भ्यालेन्टाइन डे’ अर्थात् प्रणय दिवस मनाउने गरिन्छ ।
पछिल्लो समय प्रणय दिवस विश्वभर पर्वकै रूपमा स्थापित भइसकेको छ । विशेष गरी युवायुवतीले उत्साहका साथ नेपालमा पनि यो दिवस मनाउँछन् ।
युवक–युवतीले एकआपसमा प्रेम प्रकट गर्ने दिन, आफूले मन पराएको केटा वा केटीलाई प्रेम प्रस्ताव राख्ने दिन ।
केही नेपाली हाम्रो आफ्नै संस्कृतिमा पनि प्रेम दिवस भएको र त्यो कृष्णाष्टमि भएको तर्कमा जोड दिन्छन् ।
त्यसैले आयातित विदेशी संस्कृतिअनुसार प्रणय दिवस अर्थात् भ्यालेन्टाइन डे मनाउन नहुने तर्क राख्छन् ।
भ्यालेन्टाइनले नेपाली समाजमा पनि जरो गाड्दै छ ।
भ्यालेन्टाइन डेलाई जसरी उल्लासपूर्ण तरिकाले मनाउने गरिए पनि यसको महत्वबारे पछिल्लो पुस्ता कम जानकार छन् भ्यालेन्टाइन के हो र कसरी सुरु भयो त यसको प्रचलन ?
तेस्रो शताब्दीको अन्त्यतिर रोमबाट प्रारम्भ भएको यस भ्यालेन्टाइन डेको इतिहासलाई फर्केर हेर्दा रोमन राजा क्लाउडियसले नारीसँगको सम्बन्धका कारण आफ्ना सैनिकबाट गोप्य कुरा बाहिर जाने डरले प्रेम र विवाहमा रोक लगाउने आदेश जारी गरे ।
राजा क्लाउडियसको आदेशलाई एक जना सन्त भ्यालेन्टाइन नामका व्यक्तिले उल्लङ्घन गरेका थिए अर्थात् राजाको आज्ञाविरुद्ध सर्वसाधारण जनतालगायत सैनिक जवानलाई आ-आफ्नो प्रेमी प्रेमिकासँग सार्वजनिकस्थलमा विवाह गराइदिए ।
आफ्नो आदेशको उल्लंघन गरेको कारण राजा क्लाउडियसलाई सह्य भएन र उक्त व्यक्ति (भ्यालेन्टाइन) लाई मृत्युदण्डको सजाय दिए।
कथन यस्तो छ
इसापूर्व २६९ मा रोमका पुजारी सन्त भ्यालेन्टाइनलाई प्रेम गरेको र प्रेम गर्नेहरूको विवाह गराएको आरोपमा राजा क्लाउडियसको आदेशमा भ्यालेन्टाइनलाई जेल पठाएर उनलाई फेब्रुअरी १ तारिखका दिन मृत्युदण्डको सजाय सुनाइयो र फेब्रुअरी १४ तारिखको दिन उनलाई फाँसीमा झुन्डयाएर मृत्युदण्ड दिइयो ।
सोही समयपश्चात् रोमका हजारौं सैनिकलगायत अन्य सर्वसाधारणले समेत प्रेमका पुजारी ‘भ्यालेन्टाइन’ को नाममा १४ फ्रेबु्रअरीलाई ‘भ्यालेन्टाइन डे’ को रूपमा मनाउन थाले ।
त्यसै समयदेखि भ्यालेन्टाइनको सम्झनामा प्रेमी–प्रेमिकाले प्रेम दिवसका रूपमा मनाउने थालेको यस भ्यालेन्टाइन डे अहिले आएर विश्वव्यापी मान्यता पाउनुका साथै नेपाली युवामा समेत जरो गाडिसकेको छ ।
देश र संस्कृतिको सीमा नाघ्दै नेपाली युवामाझ लोकप्रियता पाएको छ ।
प्रेमी–प्रेमिकालाई मनपर्ने उपहार, फूल, कार्ड आदान–प्रदान गर्नुका साथै प्रेमको पहिलो प्रस्ताव राख्ने उपयुक्त अवसरका रूपमा यस दिनलाई लिइन्छ ।
युरोपका कतिपय देशमा यसदिन सार्वजनिक बिदा दिने चलन छ भने कतिपय मुलुकमा सोही दिन विवाह गर्ने चलन पनि छ ।
सर्च इन्जिन गुगल खोजमा ‘भ्यालेन्टाइन डे’ सर्च गर्दा एक अर्ब ४३ करोडभन्दा बढी नतिजा देखाउँछ भने लाखौँ पेजले मायाको परिभाषा दिएका छन् ।
प्रेमको परिभाषा जति गरे पनि अधुरो र अपूरो नै हुन्छ ।
