विराटनगर । टिकटकलगायत सामाजिक सञ्जालमा सयौं नेपाली युवा रुसी सेनामा भर्ती भएर युक्रेनविरुद्ध युद्ध लाडिरहेको भनेर भिडियोहरू पोस्ट भइरहेका छन् ।
रुस–युक्रेन युद्धमा रुसका पक्षबाट लड्न तीन हजारदेखि चार हजार जनासम्म नेपाली कार्यरत रहेको अनुमान गरिएको छ ।
तीमध्ये कति नेपालीले त आफ्नो ज्यानै गुमाएका छन् भने कोही घाइते तथा कोही बन्धक पनि बनेका छन् ।
भिजिट भिसामा दुबई पुर्याउने र त्यहाँबाट रुस पुर्याएर रुसी सेनामा भर्ना गराएर नेपालीहरूले नै उनीहरूलाई यस्तो अवस्थामा धकेल्छन् ।
अर्कोतर्फ काठमाडौंबाट भारत लगेर त्यहाँबाट तेस्रो मुलुक हुँदै पनि रुस पुर्याएर पनि रुसी सेनामा भर्ना गराउने गरिन्छ ।
रुसी सेनामा भर्ना भएपछि दुई लाख रुपैयाँसम्म तलब हुने, छिट्टै ग्रीनकार्ड हुने भन्ने प्रलोभन देखाएर पठाउँछन् ।
विभिन्न माध्यममार्फत् रुसी सेनामा भर्ना हुन भन्दै विज्ञापन गर्ने र एउटा समूह बनाएर भिसा प्रोसेसिङ गर्ने गरेको प्रहरी अनुसन्धानबाट खुलेको छ ।
बेलाबेलामा नेपाल प्रहरीले नेपाली युवालाई अवैध रूपमा रुसी सेनामा भर्ती गर्न पठाउने गिरोहलाई पक्रँदै आएको छ ।
त्यसमध्यका एक हुन्, उदयपुरको कटारी नगरपालिका–६ का ४२ वर्षीय हरिबहादुर विश्वकर्मा ।
पाँच वर्ष नेपाली सेनामा जागिर खाएका हरिबहादुर यतिबेला काठमाडौं प्रहरी परिसरको हिरासतमा छन् ।
हरिबहादुर २०५८ सालको फागुनमा नेपाली सेनामा भर्ती भएका थिए । तर सेनामा पेन्सन नपाक्दै २०६३ सालमा जागिर छाडेर उनी अफगानिस्तान हानिए ।
अफगानिस्ताको सेक्युरिटी गार्डमा जागिर खान थालेको एक वर्षपछि नै उनी स्वदेश फर्किए ।
त्यसपछि घरायसी काममै अलमलिइरहेका उनी २०६७ सालमा दुबई गए ।
आठ वर्ष दुबईमा काम गरेर २०७६ सालमा नेपाल फर्किएका हरिबहादुरले काठमाडौंको शिखर म्यानपावर कम्पनीमा जागिर खान थाले ।
अल्फा सिरामाको एजेन्ट बनेसँगै उनले अरू तीन जना साथीसँग मिलेर काठमाडौंको बाँसबारीमा २०७७ सालमा सुमेरा नेपाल भन्ने म्यानपावर कम्पनी खोले ।
त्यसक्रममा उनको निरज पाण्डेसँग भेट भयो, जसले नेपालीलाई रुसी सेनामा पठाउने गैरकानुनी काम गर्थे ।
निरजमार्फत नै रुस गएका हरिबहादुरका भाइ लालबहादुर रुसी सेनामा भर्ती हुन नपाई नेपाल फर्किएका थिए ।
भाइमार्फत निरजसँग चिनजान भएका हरिबहादुरले उनीसँग व्यवसायमा पनि साझेदारी गर्न थाले ।
२०८० सालको दसैँपछि हरिबहादुरले पनि रुसी सेनामा नेपालीलाई पठाउने काम सुरु गरे ।
रुस पठाउन हरिबहादुरले ११ नेपालीका राहदानी सङ्कलन गरी ८७ लाख रुपैयाँ निरजलाई बुझाएका थिए।
पहिलो चरणमा उनीहरूले चार जनालाई नेपालकै विमानस्थलबाट रुस पठाउने तयारी गरे ।
तर नक्कली कागजातका आधारमा विमानस्थलबाट रुस उड्न लागेका चार जनालाई अध्यागमन विभागले फिर्ता पठाइदियो ।
त्यसपछि भने निरजको योजनाअनुरूप उनीहरूले ११ जनालाई नै भारतको बाटो हुँदै रुस पुर्याउने योजना बनाए ।
हरिबहादुर भने ११ नेपालीलाई लिएर दिल्ली पुगे । तर उनीहरू दिल्ली पुगेपछि निरज सम्पर्कविहीन भए ।
त्यसपछि हरिबहादुर निरीह बन्दै उनीहरूलाई लिएर नेपाल फर्किए ।
तर, रुस जान नपाएपछि हरिबहादुरलाई ११ जनाले रकम फिर्ता माग्न थाले ।
हरिबहादुरले काठमाडौंको बाँसबारीमा किनेको १० आना जग्गा बेचेर ११ जनाको रकम फिर्ता दिए ।
हरिबहादुरले प्रहरीलाई दिएको बयानअनुसार रुसमा बस्ने अनुप र शोभराज भन्ने व्यक्तिले नेपालीलाई रुसी सेनामा भर्ना लगायतको काम गर्थे ।
हरिबहादुर राजु सुनारमार्फत उनीहरूको सम्पर्कमा पुगेका थिए ।
त्यसपछि हरिबहादुरले ११ नेपालीकै कागजात शोभराजलाई रुस पठाइदिए ।
शोभराजले पठाएको आमन्त्रण कार्डका आधारमा काठमाडौंस्थित रुसी दूतावासले एक महिनाको भिजिट भिसा लगाइदिएको थियो ।
हरिबहादुरले शोभराजलाई भिसा, आमन्त्रण कार्ड, रुसमा उनीहरूलाई लगेर जागिर लगाइदिए बापत प्रतिव्यक्ति १८५० अमेरिकी डलर बुझाएका थिए ।
प्रत्येक व्यक्तिबाट सात लाख रुपैयाँका दरले उठाएर शोभराजलाई पठाएकोमा कमिसन बापत प्रतिव्यक्ति उनले १५० अमेरिकी डलर पाएका थिए ।
सेटिङ मिलाउने र हवाई टिकट मिलाउने काम पनि शोभराजले नै गरेका थिए । शोभराजले त्यसबापत प्रतिव्यक्ति २ लाख भारुमा मिलाएको हरिबहादुरले बयानका क्रममा भनेका छन् ।
सुरुमा पठाउन लागेका ११ जनालाई भारतबाट फर्काएर रकम फिर्ता गरे पनि यस पटक भने हरिबहादुरले ११ जनाकै अर्को समूहलाई रुस पठाउन सफल भएका थिए ।
तर रुस पुगेका पाँच जना नेपाल फर्किएर प्रहरीमा उजुरी दिएपछि भने हरिबहादुर पक्राउ परे ।
हरिबहादुर त एक पात्रमात्र हुन्, उनीजस्ता १७ जनालाई नेपाल प्रहरीले पक्राउ गरी अनुसन्धान गरिरहेको छ ।
रुसी सेनामा पठाएर आफन्तलाई बिचल्ली पारेको भन्दै १५ जनाले काठमाडौं परिसरमा उजुरी दिएका छन्, जसमाथि अनुसन्धान भइरहेको र आरोपितहरूको खोजी भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
अवैध रूपमा रुसी सेनामा गएका सात जना नेपाली युवाले ज्यानसमेत गुमाएको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ ।
मन्त्रालयका अनुसार गोरखाका सन्दीप थपलिया, कपिलबस्तुको वाणगंगा–१ का रूपक कार्की, पोखराका देवान राई, स्याङ्जा पुतलीबजार–५ का पितम कार्की, दोलखाको मेलङ–६ का राजकुमार रोका, इलामका गंगाराज मोक्तान र कुन्दनसिंह नागलको मृत्यु भएको छ ।
यस्तै, रुसी सेनामा भर्ती भएका चार जना नेपाली युक्रेनमा बन्धक बनेका छन् ।
परराष्ट्र मन्त्रालयले बुधबार प्रेस विज्ञप्ति जारी गरेर रुस-युक्रेन युद्धमा थप एक नेपालीको मृत्यु भएको र चार नेपाली बन्धक बनेको जानकारी दिएको हो ।
युक्रेनमा बन्धक हुनेहरूमा बर्दियाको राजापुर गाउँपालिका–१ का विवेक खत्री, काभ्रेको मण्डन देउपुर नगरपालिका–६ का सिद्धार्थ ढकाल, मोरङको लेटाङ नगरपालिका–२ का विकास राई र रोल्पाको रुन्टीगढी गाउँपालिका–८ का प्रतीक पुन रहेका छन् ।
