शरीरको भागमा पलाएको मासुको डल्लोलाई मुसा अर्थात् विज्ञानको भाषामा वार्टस भनिन्छ ।
शरीरमा आएको कालो, खैरो, सेतो तथा रातो देखिने मुसाले सौन्दर्यमा नै नराम्रो प्रभाव परिरहेको हुन्छ ।
छालाको रङ्गजस्तै वा कोठीजस्तै देखिने हुँदा मानिसले वार्टसको बारेमा खासै ध्यान दिने गर्दैनन् ।
ह्युमन पेपिलोमा नामक भाइरसले गर्दा हुने वार्टस एक किसिमको छालाको रोग हो ।
छालामा पेपिलोमा भाइरसको कारण सासाना, खस्रो, कडा खालको नदुख्ने दानाहरू पलाउने गर्छ ।
मुसा शरीरको एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सर्दै शरीरभरि फैलिन सक्छ । केही प्रकारका मुसा शारीरिक सम्पर्कको माध्यमले पनि फैलिन सक्छ ।
वार्टस ६ महिनादेखि १ वर्ष दिनभित्र आफैँ हराएर जान सक्छ । त्यसको लागि कुनै विषेश उपचार गरिहाल्नु भने पर्दैन ।
तर, मुसालाई ब्लेड, चक्कु वा कैचीले काट्नु हुँदैन ।
मुसालाई डाम्ने, काट्ने वा फुटाउने गर्दा मुसाको भाइरस शरीरको अन्य भागमा परेर छालामा नकारात्मक असर गर्नुका साथै शरीरमा अझ बढी मात्रामा मुसा पलाएर आउँछ ।
साधारण देखिने वार्टस कहिले काही क्यान्सरको कारण पनि बन्न सक्छ ।
यदि कुनै व्यक्तिमा ३० बर्षको उमेरपछि मुसा पलाएमा, चिलाउने वा रगत आएमा क्यान्सरका हुने खतरा बढी रहन्छ ।
यस्तो स्थितिमा मुसालाई डाक्टरको परीक्षणपछि विभिन्न प्रकारको मेडिकल ट्रिटमेन्ट गरी हटाउनु पर्छ ।
शरीरका विभिन्न भागमा रहेका मुसाको उपचार भौतिक रूपले नष्ट गर्ने, करेन्टले डामेर वा लेजर जस्ता विभिन्न प्रकारको विधिबाट गरिन्छ ।
